HOTLINE: 0904 89 4444

Xòe cổ Mường Lò
(Phương Nam Plus) - Năm 2015, xòe Thái ở Mường Lò Yên Bái được Bộ VHTTDL công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Năm 2017, tỉnh Yên Bái đã xây dựng Hồ sơ quốc gia Nghệ thuật xòe Thái đệ trình Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) ghi danh vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Ðây là sự ghi nhận những nỗ lực của nhân dân vùng lòng chảo Mường Lò trong việc bảo tồn và phát huy vốn truyền thống văn hóa của đồng bào dân tộc Thái.
10:12 30-01-2018
Là người con của dân tộc Thái, sinh ra và lớn lên ở vùng lòng chảo Mường Lò bà Lò Thị Huân, Bí thư Thị ủy Nghĩa Lộ đã thấy được trách nhiệm của mình cần bảo tồn và giữ gìn văn hóa truyền thống trong đó có giữ gìn và phát triển các điệu xòe cổ của dân tộc Thái ở Mường Lò nói riêng và của Tây Bắc nói chung. Bà đã dành 3 năm làm chủ nhiệm đề tài xây dựng báo cáo khoa học nghiên cứu bảo tồn, lưu truyền 6 điệu xòe cổ của đồng bào dân tộc Thái vùng Mường Lò - Nghĩa Lộ. Đã có biết bao chuyến đi miệt mài của những người tham gia đề tài trong đó có bà Lò Thị Huân đến khắp các tỉnh Tây Bắc từ Sơn La – Điện Biên - Lai Châu gặp cho được những nghệ nhân nghiên cứu sưu tầm để chứng minh xác thực nhất, chính xác nhất Mường Lò nơi sản sinh nuôi dưỡng và gìn giữ báu vật 6 điệu xòe cổ của dân tộc Thái Tây Bắc.
 

Bà Huân tâm sự: Tôi và các cộng sự đã nghiên cứu và đưa ra được những chứng cứ khoa học chứng minh Mường Lò là đất tổ của người Thái đen Tây Bắc. Sáu điệu xòe cổ phản ánh bước đường chinh chiến của cha ông, đoàn kết chống lại kẻ thù, tạo nên sức mạnh để trị thủy, khai phá đất đai và mong ước một cuộc sống sinh sôi nảy nở. Không những thế, khi xã hội phát triển đến một trình độ nhất định, người Thái dần dần nhận thức rõ về vũ trụ, về mối quan hệ Thiên – Địa – Nhân và vai trò của con người trong mối quan hệ tổng hòa đó. Những điệu xòe ra đời như một sự tất yếu hàm chứa những giá trị văn hóa và nhân sinh cao đẹp, những triết lý sâu sắc, những điều đó ẩn chứa trong từng động tác, từng điệu xòe.
 
Nhà sưu tầm văn hóa dân tộc Thái, nghệ nhân Lò Văn Biến, chủ biên của đề tài cho biết: Trong quan niệm của người Thái cổ: “Mí kin mí muôn” có nghĩa là xòe như cơm ăn, áo mặc, như lửa, muối và nước. Sau mỗi lần săn bắt, sau mỗi mùa vụ bội thu, trong hội cưới hoặc mừng nhà mới… người Thái đều tổ chức xòe. Bên đống lửa, mọi người không phân biệt già, trẻ, gái, trai nắm tay nhau sôi động trong bước vũ. Con người thân thiện với nhau, hòa đồng với thiên nhiên, hứng khởi sau những thành quả lao động và được tiếp thêm nghị lực sống, thêm yêu bản Mường, quê hương đất nước. Ngày lễ Tết, dịp hội hè, mừng nhà mới… không thể thiếu không gian xòe của cộng đồng. Chính không gian ấy góp phần làm nên bản sắc tộc người.

Nghệ nhân người dân tộc Thái Điêu Thị Xiêng chia sẻ: Những điệu xòe cổ chẳng khác nào một xã hội thu nhỏ của người Thái phản ánh cuộc sống, tâm tư, tình cảm nguyện vọng bằng phương thức tư duy ngôn ngữ múa dân gian đã đem lại một sắc thái độc đáo. Cùng với những điệu khắp trữ tình, các điệu khèn, điệu pí… sáu điệu xòe cổ ăn sâu vào lòng người một cách tự nhiên. Qua những điệu xòe cổ người ta còn thấy được cuộc sống của xã hội người Thái từ thuở sơ khai, cũng như sự nhận thức về nhân sinh quan và thế giới quan. Tất cả những điều đó thấm vào lòng mỗi người một cách tự nhiên như suối nguồn trong mát tưới tắm những cánh đồng, làm nên những mùa vàng no ấm. Nói một cách khác, sáu điệu xòe cổ phản ánh hiện thực cuộc sống, bởi vậy có giá trị giáo dục đạo đức cho mỗi con người. Từ nhận thức cảm tính, dần dần dẫn đến nhận thức lý tính một cách tự nguyện, góp phần làm nên một bản sắc, cốt cách văn hóa không thể phai mờ.
 
Bà Lò Thị Huân, Bí thư Thị ủy Nghĩa Lộ còn cho biết: Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục đưa nghệ thuật xòe vào trong các sự kiện văn hóa, xã hội của địa phương. Bên cạnh đó, chúng tôi sẽ xây dựng bản đồ các địa điểm trình diễn nghệ thuật xòe phục vụ khách du lịch tham quan tìm hiểu, tích cực tham gia các cuộc liên hoan trình diễn nghệ thuật xòe để trao đổi kinh nghiệm và học tập; đề xuất việc xét tặng danh hiệu nghệ nhân ưu tú cho các nghệ nhân có nhiều đóng góp trong công tác sưu tầm, nghiên cứu và truyền dạy nghệ thuật xòe…
 
 
Ai đã một lần đến Nghĩa Lộ, nơi có cánh đồng Mường Lò lớn thứ hai sau Mường Thanh cùng với các cô gái Thái hòa mình vào những nhịp trống, bước chân rộn ràng của những điệu xòe, đều có chung một cảm nhận những điệu xòe ấy đã khơi dậy những gì tốt đẹp nhất trong mỗi con người, có sức cảm hóa và thuyết phục một cách tự nhiên như mưa dầm thấm đất, hướng con người tới lý tưởng cao thượng, lối sống lành mạnh, bồi đắp cho các thế hệ những tư tưởng tình cảm cao đẹp. Sáu điệu xòe cổ không chỉ để thỏa mãn cảm xúc thẩm mỹ mà còn là tri thức dân gian, có tác dụng kích thích phát triển nhận thức của con người, góp phần giúp con người thêm hiểu tự nhiên, sống thuận với tự nhiên, biết điều chỉnh hành vi, lối sống cho phù hợp với đạo làm người.
 
Những người như bà Lò Thị Huân, Bí thư Thị ủy Nghĩa Lộ, các nghệ nhân: Lò Văn Biến, Điêu Thị Xiêng và tất cả những người con của đồng bào Thái Mường Lò, Tây Bắc đều đang từng ngày truyền dạy xòe cho nhiều người, từ già, trẻ, gái, trai, trao truyền những điệu xòe cổ từ thế hệ này sang thế hệ khác. Mỗi người con nơi đây cùng  chung tay bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể xòe cổ sống mãi với thời gian.
 
Nguyễn Nhật Thanh
Theo baodulich.net.vn
CHIA SẺ ĐẾN BẠN BÈ: