HOTLINE: 0904 89 4444

Hà Giang: Truyền dạy dân ca và bí quyết thực hành di sản
(Phương Nam Plus) - Lớp học truyền dạy dân ca và bí quyết thực hành di sản “Lễ Cúng Tổ tiên” của dân tộc Lô Lô nhằm giữ gìn và phát huy các giá trị truyền thống tốt đẹp tránh nguy cơ bị mai một đồng thời quảng bá đến du khách gần xa những giá trị văn hóa độc đáo, phong tục tập quán, những lễ hội riêng của người Lô Lô Chải ở xã Lũng Cú huyện Đồng Văn (Hà Giang).
00:02 06-08-2018
 
Lớp học truyền dạy dân ca và bí quyết thực hành di sản “lễ cúng tổ tiên” của dân tộc Lô Lô tại xã Lũng Cú, huyện Đồng Văn (Hà Giang). Ảnh: Mai Thi

Nhằm bảo tồn, phục dựng và phát huy các giá trị di sản phi vật thể trên công viên địa chất toàn cầu cao nguyên đá Đồng Văn, ngày 03/8/2018, Sở văn hóa thể thao và du lịch tỉnh Hà Giang, Phòng văn hóa thông tin huyện Đồng Văn và UBND xã Lũng Cú tổ chức Lễ khai mạc lớp học truyền dạy dân ca và bí quyết thực hành di sản “lễ cúng tổ tiên” của dân tộc Lô Lô tại xã Lũng Cú. Tới dự buổi lễ khai mạc có lãnh đạo phòng quản lý di sản, phòng văn hóa thông tin huyện Đồng Văn. 
 
Tham gia lớp học này bao gồm các thầy cúng, nghệ nhân, người dân trong thôn Lô Lô Chải xã Lũng Cú và nhân dân các thôn lân cận. Yêu cầu lễ cúng tổ tiên của dân tộc Lô Lô ở xã Lũng Cú được bảo tồn và phục dựng theo trình tự thực hiện đầy đủ các lễ nghi truyền thống, theo kế hoạch lớp học diễn ra từ ngày 03-12/8/2018.
 
Việc mở lớp học truyền dạy dân ca và bí quyết thực hành di sản “Lễ cúng tổ tiên” của dân tộc Lô Lô nhằm giữ gìn và phát huy các giá trị truyền thống tốt đẹp tránh nguy cơ bị mai một, qua đó đánh giá lại di sản, đề ra giải pháp cụ thể để bảo tồn, phát huy giá trị di sản. Đồng thời góp phần giới thiệu quảng bá đến du khách gần xa những giá trị văn hóa độc đáo, phong tục tập quán, những lễ hội riêng của người Lô Lô Chải ở xã Lũng Cú, huyện Đồng Văn.
 
Lễ Cúng Tổ tiên của người Lô Lô trên cao nguyên đá Đồng Văn có từ lâu đời, thuộc loại hình Tập quán xã hội và tín ngưỡng, đã được Bộ trưởng Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hoá phi vật thể quốc gia năm 2012. Đây là một nghi lễ cổ truyền của người Lô Lô, thường được tổ chức hàng năm vào ngày 14 tháng 7 (Âm lịch). Tuy mọi gia đình Lô Lô đều có ban thờ tổ tiên, nhưng Lễ cúng tổ tiên của người Lô Lô thường được tổ chức tại nhà trưởng họ (thầu chư) và được dòng họ chuẩn bị trước cả năm. Theo lệ thường, khi làm lễ, trưởng họ sẽ là người đứng ra sắm lễ, các gia đình trong dòng họ đóng góp theo khả năng. Lễ vật bắt buộc phải có để dâng cúng tổ tiên gồm: 1 con bò, 1 con lợn, 1 con gà, xôi, rượu, tiền vàng (phíu khí), đèn dầu, đôi trống đồng.
 
Lễ cúng tổ tiên của người Lô Lô có ba nghi lễ chính gồm lễ hiến tế, lễ tưởng nhớ và lễ tiễn đưa. Mở đầu là lễ hiến tế tổ tiên. Thầy cúng làm thủ tục cúng trước sự chứng kiến của dòng họ và cộng đồng để báo cáo, mời tổ tiên về dự lễ, hưởng lễ vật do con cháu dâng lên. Sau đó nghi thức đánh trống đồng được tiến hành. Những người phụ nữ mặc trang phục truyền thống nhảy múa nghi lễ theo nhịp trống đồng rộn ràng để chờ đón Ma Cỏ về. Sau khi thầy cúng dứt lời, gà sẽ được đưa đi làm thịt để dâng lên tổ tiên. Tiếp đó là lợn được đưa ra sân để hiến tế...
 
Sau lễ hiến tế là lễ tưởng nhớ tổ tiên. Ở lễ này, nghi lễ đơn giản, hàm chứa tín ngưỡng dân gian truyền thống từ bao đời của dân tộc Lô Lô. Nghi lễ này được thực hiện bởi các đoàn múa nghi lễ, họ múa liên tục từ sáng đến chiều, cũng là thời điểm kết thúc lễ tưởng nhớ tổ tiên.
 
 
Trống đồng là nhạc không thể thiếu trong Lễ cúng tổ tiên của người Lô Lô. Ảnh: Mai Thi
 
Khi đêm xuống là nghi lễ tiễn đưa tổ tiên bắt đầu trong tiếng trống. Lúc này gia chủ đốt một đống lửa lớn giữa sân và thầy cúng là người thưa với tổ tiên về việc con cháu dâng lễ vật để tiễn đưa tổ tiên về trời. Lễ cúng kết thúc vào rạng sáng ngày hôm sau. Những lễ vật dâng lên tổ tiên lúc này được chia đều để mọi người đến dự ăn uống, chia vui cùng gia đình.
 
Lễ cúng tổ tiên của người Lô Lô là một trong những sinh hoạt thuộc các nghi lễ vòng đời với ý nghĩa hướng đến cội nguồn, tỏ lòng biết ơn tổ tiên, giáo dục đạo lý uống nước nhớ nguồn, tạo sự đoàn kết trong cộng đồng gia đình, dòng họ, làng bản… Hiện nay, Lễ cúng tổ tiên độc đáo này vẫn được người Lô Lô duy trì và thực hành đều đặn theo truyền thống. 
 
Lê Hoàn
CHIA SẺ ĐẾN BẠN BÈ: