HOTLINE: 0904 89 4444

Công phu nghề Dệt Zèng của đồng bào Tà Ôi
(Phương Nam Plus) - Nghệ dệt Zèng của dân tộc Tà Ôi là một trong những ngành nghề truyền thống ra đời sớm và đến nay vẫn được duy trì.
15:19 28-05-2019


Phụ nữ Tà Ôi dệt Zèng. Ảnh: Internet

 
Theo đó, những tấm zèng (hoặc dèng) là lễ vật hoặc trang phục không thể thiếu trong sinh hoạt cộng đồng hoặc các lễ hội quan trọng của đồng bào vùng cao A Lưới.

Đến nay, ngoài phát triển nghề dệt Zèng đến hầu khắp các hộ đồng bào Tà Ôi, ở A Lưới đã có nhiều cơ sở dệt Zèng được thành lập ở các xã, thị trấn. Tiêu biểu, tại thị trấn A Lưới nghệ nhân Mai Thị Hợp, người đã mạnh dạn đứng ra lập xưởng dệt thổ cẩm. Hợp tác xã có trên 40 chị em tham gia. Mỗi tháng, 1 lao động dệt được khoảng 2 tấm zèng, có thu nhập từ 2,5 - 4 triệu đồng. Tại xã A Đớt, từ năm 2004 đã hình thành cơ sở dệt Zèng do chị A Viết Thị Tâm làm chủ nhiệm, từ 38 thành viên ban đầu, đến nay Hợp tác xã thu hút được 62 người. Hợp tác xã đã mở nhiều đợt dạy nghề, thu hút nhiều chị em trên địa bàn tham gia. Đây thực sự là nghề giúp bà con thoát nghèo hiệu quả.

Sản phẩm dệt Zèng A Lưới được tiêu thụ mạnh do chất lượng tốt và có tính sáng tạo rất cao. Để tạo nên một tấm zèng đẹp, ngoài sự chuẩn bị nguyên liệu, bao gồm sợi vải, hạt cườm và lục lạc, từ những bàn tay khéo léo, sự nhẹ nhàng uyển chuyển trên khung dệt và sự tỉ mỉ trong việc đính cườm đã tạo nên những sản phẩm hoa văn độc đáo.

Mỗi sản phẩm từ zèng đều in dấu bàn tay tài hoa của người thợ và các nghệ nhân. Mỗi sản phẩm dệt zèng có giá trị về nhiều mặt, vừa là vật dụng, bảo đảm nhu cầ sinh hoạt vừa là tác phẩm nghệ thuật, thể hiện nét đặc trưng độc đáo trong kho tàng văn hóa tộc người Tà Ôi.

Dệt Zèng khó nhất, cầu kỳ nhất là cung đoạn đưa hạt cườm trực tiếp vào tấm vải để tạo nên hoa văn, làm sản phẩm đó xuất hiện cả hoa văn bằng cườm hòa quyện cùng hoa văn bằng sợi, đây là nét độc đáo nhất của sản phẩm Zèng của người Tà Ôi. Nếu so sánh thì hoa văn tấm Zèng khác với hoa văn của dệt thổ cẩm, vì hoa văn của dệt vải thổ cẩm được tạo bằng chỉ màu. Còn hoa văn của tấm Zèng là sự hài hòa cả hoa văn bằng sợi lẫn hoa văn bằng hạt cườm. Cung đoạn chèn hạt cườm đòi hỏi nghệ nhân phải có tay nghề cao mới làm được.

Với nghề dệt Zèng, vai trò của người phụ nữ, người mẹ vô cùng quan trọng. Người mẹ sẽ phải truyền dạy cho con gái khi lớn đến tuổi lấy chồng phải dệt được tấm zèng đẹp để tặng người trong gia đình nhà chồng. Sự khéo léo, tinh tế của tấm zèng sẽ là một trong những tiêu chí đánh giá vẻ đẹp của cô gái.

Với những giá trị đặc sắc, năm 2016, nghề dệt Zèng đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng “Di sản Văn hóa phi vật thể cấp Quốc gia”.

 
Quách Nam
CHIA SẺ ĐẾN BẠN BÈ: