HOTLINE: 0904 89 4444

Cây gạo và bến đò lịch sử Phú Xá
(Phương Nam Plus) - Đình Phú Xá - điểm nhấn tâm linh của làng Phú Xá (phường Phú Thượng, quận Tây Hồ- Hà Nội) còn gọi là làng Gạ.
16:37 23-05-2018
 
Bến đò Phú Xá và tấm biển đề.

Mùa Thu năm 1749, cụ Nghè Nguyễn Kiều là chồng của Hồng Hà nữ sĩ Đoàn Thị Điểm làm quan trong triều Lê- Trịnh đã cùng nhân dân khởi công xây dựng đình làng, đến mùa Hạ năm Canh Ngọ 1750 đình làng được khánh thành. Năm 1751, cụ Nguyễn Kiều trồng cây gạo kỷ niệm ở phía Bắc đình làng cạnh bờ sông Hồng và giáp ranh với làng Phú Gia.

Những năm 1930, cây gạo này có thân to cao, tán rộng xum xuê. Đến mùa hoa nở, cả thân cây trông như một cái nấm tròn, đỏ rực rỡ. Đứng từ rất xa như đi trên cầu Long Biên hay từ phía đê bên làng Hải Bối Đông Anh cũng nhìn thấy.

Đây là cây gạo cao to nhất bên bờ Nam sông Hồng đi từ Thủ đô Hà Nội đến thị xã Sơn Tây. Vì vậy từ những năm 1941-1945, khi Phú Xá trở thành cơ sở cách mạng là An toàn khu (ATK) của Trung ương thì cây gạo và bến đò Phú Xá trở thành đầu mối giao thông liên lạc của Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam những năm 1941-1945. Đây cũng là nơi gặp gỡ của cán bộ giao thông Trung ương với cán bộ các Xứ ủy, là nơi đặt ám hiệu “yên” hay “nguy” để cán bộ qua lại được biết.

Khi toàn quốc kháng chiến thì cây gạo và bến đò Phú Xá trở thành đầu mối giao thông liên lạc của cơ sở kháng chiến phia Bắc Thủ đô, là nơi vận chuyển tài liệu và cán bộ ở vùng tự do về vùng địch hậu đảm bảo an toàn cho đến ngày Giải phóng Thủ đô.

Bên cây gạo làng Phú Xá phường Phú Xá ngày nay có bia đá ghi:

“Cây gạo làng Phú Xá, phường Phú Thượng quận Tây Hồ - Hà Nội, đầu mối giao thông liên lạc của Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam những năm 1941-1945 đã được xếp hạng di tích lịch sử cách mạng năm 1960. Mùa Hè 1969, cây bị giông sét đánh hỏng, nhân dân phú Xá đã trồng lại cây gạo mới để ghi nhớ một dấu ấn lịch sử của quê hương”.


 
Tấm bia bên gốc cây gạo.

Ngày 23/8/1945, Phú Xá vinh dự được đón Chủ tịch Hồ Chí Minh, sau nhiều năm bôn ba hải ngoại đã từ chiến khu Việt Bắc, qua sông Hồng vào bến đò Phú Xá (Bến đò Xù) về Hà Nội.

Mùa Thu năm 1945, tuy nước sông Hồng lên to nhưng thuyền bè vẫn tấp nập xuôi ngược trên sông. Trên bến đò Phú Xá một số tự vệ và cán bộ địa phương nhận lệnh của cấp trên ra bến đò Phú Xá đón đoàn cán bộ cao cấp của Đảng từ chiến khu Việt Bắc trở về.

Khoảng 13 giờ, một chiếc thuyền đinh to có mui cập bến. Đoàn cán bộ lên bờ, mọi người dồn cặp mắt về phía một ông cụ mặc bộ quần áo nâu. Nước da ngăm đen, râu dài, người gầy, tay chống gậy. Cụ có vầng trán cao, đôi mắt sáng, Dáng đi nhanh nhẹn. Mọi người không biết đích xác cụ là ai nhưng thấy có một cán bộ Việt Minh mang súng đi bảo vệ, nên đoán cụ là cán bộ cao cấp được Trung ương cử về. Sau này mới biết đó là Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Tại bến đò Phú Xá có biển ghi: Bến đò Phú Xá, phường Phú Thượng, quận Tây Hồ - Hà Nội. Nơi đây ngày 23/8/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh, sau nhiều năm bôn ba hải ngoại đã từ chiến khu Việt Bắc, qua sông Hồng vào bến đò Phú Xá (Bến đò Xù) về Hà Nội đến nghỉ tại ngôi đình làng trước khi về quảng trường Ba Đình đọc bản Tuyên ngôn độc lập ngày 2 / 9 /1945 khai sinh ra nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, nay là nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Cây gạo và bến đò Phú Xá- dấu ấn nơi Bác về làng Gạ là di tích cách mạng đầy tự hào của người dân Phú Xá.


Hồ Sĩ Tá
Theo baodulich.net.vn
CHIA SẺ ĐẾN BẠN BÈ: