HOTLINE: 0904 89 4444

Những trận địa pháo trong lòng thành phố biển
(Phương Nam Plus) - Sau khi chiếm được Nam Kỳ, Pháp rất quan tâm đến tuyến phòng thủ ven biển nên cho xây dựng ngay ba trận địa pháo ở Vũng Tàu.
15:51 18-08-2018
Đó là trận địa pháo Cầu Đá, trận địa pháo núi Tao Phùng (núi Nhỏ) và trận địa pháo ở núi Lớn. Đây là trận địa pháo hiện đại, lớn nhất Đông Dương lúc bấy giờ, được bố trí theo thế hình vòng cung nhằm bao quát toàn bộ trong vùng.

Đứng trên sườn núi Nhỏ, bãi trước TP. Vũng Tàu gần như nằm gọn trong tầm mắt. Dưới triều Minh Mạng đã cho xây dựng nơi đây hệ thống pháo đài thành Phước Thắng với nhiều trận địa nay vẫn còn lưu dấu. Pháo đài có hình bán nguyệt, hai khẩu đại bác hướng thẳng ra biển, án ngữ thủy lộ chính đi vào vùng Sài Gòn - Gia Định. Ngay từ những ngày đầu, pháo đài thành Phước Thắng đã giúp nhà Nguyễn bảo vệ an ninh vùng biển Vũng Tàu. Trong đó có không ít lần phá tan cướp biển Tàu Ô, xóa đi nỗi sợ hãi của dân chúng trong vùng.


 
Một trong những khẩu đại pháo có trên 100 năm tuổi ở trận địa pháo Vũng Tàu

Pháo đài Phước Thắng cũng là nơi nổ phát súng đầu tiên ở Nam bộ vào chiến hạm La Corvette Catinat khi chúng tấn công vào Sài Gòn – Gia Định, ngày 10/2/1859, báo hiệu cho gần một thế kỷ kháng Pháp sau đó. Lịch sử ghi nhận, cuộc chiến đấu diễn ra rất ác liệt. Hai mươi chiến hạm của Pháp bị quân dân thành Phước Thắng gây nhiều thiệt hại và cản được bước tiến của chúng trong 1 ngày đêm. So với tương quan lực lượng lúc bấy giờ thì đây là một chiến công đáng nhớ của quân dân nhà Nguyễn trong những ngày đầu kháng Pháp.

Sau khi Pháp bình định xong xứ Nam Kỳ, viên Toàn quyền Paul Doumer ra lệnh san bằng pháo đài Phước Thắng để xây dựng ngôi biệt thự cho riêng mình, về sau ngôi biệt thự này được nhiều người gọi là Bạch Dinh. Cùng lúc, chính quyền thực dân cũng đã chọn Vũng Tàu làm căn cứ xâm lược với nhiều hình thức quy mô và kiên cố. Từ đây quân Pháp có thể tập kết, huy động quân đội tới các vùng Biên Hòa, Gia Định và cả các tỉnh xa xôi ở tận miền Tây bằng đường thủy và đường bộ. Với ý đồ xâm lược lâu dài, Pháp đã xây dựng một hệ thống đồn bốt ở ngã tư Giếng nước, trận địa pháo và hệ thống giao thông hào trên núi Nhỏ, nhằm thiết lập hệ thống kiểm soát toàn bộ khu vực Nam bộ. Đặc biệt là tạo thế gọng kìm khống chế toàn bộ đường biển, cửa ngõ sông Sài Gòn. Sau khi chiếm toàn bộ Nam Kỳ, chính quyền Pháp ở Đông Dương xem Vũng Tàu là vị trí chiến lược quan trọng về mặt quân sự. Ngay sau đó chúng bắt gần 1.000 tù nhân thuộc địa khuân vác 70.000 khối đá đổ xuống biển để xây kè Cầu Đá dài 750m, từ năm 1900 – 1903, để chúng đặt bốn khẩu pháo nòng cỡ 2400 li, trọng lượng trên 10 tấn/ khẩu. Nhằm án ngữ cửa sông Lòng Tàu và cửa biển Cần Giờ, nơi có nhiều tàu bè qua lại vào thành Gia Định và miền Đông Nam bộ. Thế nhưng, mộng xâm lăng không thể lớn hơn “mệnh trời”, trận bão ngày 1 / 5 /1904 đã phá vỡ một phần quan trọng của Cầu Đá, công trình phải tạm dừng lại và còn tồn tại cho đến ngày hôm nay như một chứng nhân lịch sử.

Từ trận địa pháo Cầu Đá, du khách có thể lên trận địa pháo trên núi Tao Phùng, hay còn gọi là núi Nhỏ cách đó không xa, theo lối lên ngọn Hải Đăng, hoặc lối vào chùa Bửu Sơn, phường 2, TP. Vũng Tàu. Cách đây hơn 100 năm, Pháp xây dựng một trận địa đại pháo gồm 11 khẩu từ 140 li đến 300 li, trọng lượng khẩu lớn nhất gần 30 tấn, nhằm khống chế một vùng biển rộng lớn từ Long Hải đến Cần Giờ. Mặt khác, ngăn chặn mọi hoạt động của phong trào kháng Pháp đang nổi lên ở căn cứ Cửa Lấp, Bà Rịa và Phước Tỉnh... Pháp coi nơi đây là tuyến phòng thủ và tấn công trọng yếu, kiểm soát toàn bộ đường biển trong khu vực.

Để xây dựng công trình trận địa pháo trên núi Tao Phùng, chính quyền thuộc địa đã bắt phu, bắt lính và các chiến sĩ tham gia phong trào kháng Pháp của Đề Thám, Trương Công Định và các cuộc khởi nghĩa khác từ các nhà lao về đây đào núi, khuân đá, làm đường... Vật liệu xây dựng chủ yếu là đất đá, xi măng, sắt thép, những khẩu đại pháo được chuyển lên núi bằng những cần trục thô sơ thấm đẫm mồ hôi và nước mắt của tù nhân.


 
Những khẩu pháo được Pháp đặt ở trận địa pháo núi Lớn, Vũng Tàu, vào cuối thế kỷ 19, giờ đây đã trở thành hiện vật lịch sử

Tại khu vực này, Pháp còn xây dựng nhiều hầm ngầm khá kiên cố, có nhiều lối ngang dọc, nhưng rộng rãi, những đường hầm này có các đường ray nối liền với các khẩu pháo. Các hầm ngầm là nơi sinh hoạt của lính pháo thủ, đồng thời làm kho chứa đạn dược, chuyển đạn tới các khẩu đại pháo.

Và cũng để tạo ra hành lang an toàn tuyệt đối cho cửa ngõ vùng Đông Nam bộ, Pháp cho xây dựng thêm một trận địa pháo và hầm thủy lôi nằm trên núi Lớn. Trong vòng 15 năm từ năm 1885 đến hết thế kỷ 19, Pháp mới xây dựng xong các pháo đài, trại lính với hơn 1.000 quân chiếm đóng nơi đây. Chính quyền Đông Dương cho rằng Vũng Tàu có một vị trí chiến lược thuận lợi về mặt quân sự. Đây là một bán đảo có khả năng án ngữ toàn bộ cửa sông Lòng Tàu, nơi tàu bè thường qua lại. Từ Vũng Tàu cũng có thể tổ chức các hoạt động quân sự sang các vùng lân cận như Biên Hòa, Bà Rịa, Đồng Nai...

Năm 1941, Nhật đổ bộ vào Vũng Tàu và nhanh chóng chiếm các vị trí quan trọng. Phát xít Nhật cho xây thêm nhiều lô cốt, hầm địa đạo trên núi Lớn và núi Nhỏ, bố trí nhiều đại bác ở lưng chừng núi Lớn dọc cửa biển Vũng Tàu. Đồng thời xây dựng nơi đây thêm hai hầm thủy lôi kiên cố nhằm ngăn chặn sự đổ bộ của quân Đồng Minh vào vùng biển này.

Hầm thủy lôi có mái hình vòm, nóc đổ đá và xi măng được Nhật xây dựng xong trong 4 tháng đầu 1944, ngay sau đó những quả thủy lôi được đưa tới, cho vào hầm. Sau năm 1945 Nhật rút, Pháp tiếp quản khu này.

Ngày nay, tại lưng chừng núi Lớn Bãi Dâu, cách bót Cây Đèn biển khoảng 2km trên độ cao khoảng 100m, 6 khẩu pháo của Pháp cỡ nòng 240 li, trọng lượng mỗi khẩu hơn 15 tấn vẫn còn nguyên trên bệ. Chúng được bố trí rải thành hình vòng cung mỗi khẩu cách nhau 17,5m, xung quanh là hệ thống hầm hào giao thông. Sở dĩ Pháp đặt các khẩu pháo tại lưng chừng núi Lớn Bãi Dâu với mục đích bảo vệ Vũng Tàu và cửa biển Cần Giờ. Đó là những vị trí rất thuận lợi trong phòng ngự, tấn công. Về mặt quân sự, kiểm soát được đường thủy trọng yếu ở vùng Đông Nam bộ.

Những trận địa pháo đã trở thành di tích lịch sử cấp quốc gia, thu hút rất đông du khách tham quan mỗi khi có dịp đến thành phố biển Vũng Tàu thơ mộng. Với họ, trận địa pháo là nơi lưu giữ những giá trị lịch sử vô giá và độc đáo có từ hơn thế kỷ trước…


Cao Phương
Theo baodulich.net.vn
CHIA SẺ ĐẾN BẠN BÈ: