HOTLINE: 0904 89 4444

Lăng mộ thái giám triều Nguyễn ở chùa Từ Hiếu
Chùa Từ Hiếu hay còn gọi là Tổ Đình Từ Hiếu là một trong những ngôi cổ tự lớn và mang đậm văn hóa, lịch sử của cố đô Huế. Ngôi chùa cổ này tọa lạc tại thôn Dương Xuân Thượng 3, phường Thủy Xuân (TP Huế, tỉnh Thừa Thiên - Huế). Ngoài các lăng mô của những thiền sư, chùa Từ Hiếu được biết đến là một nơi an nghỉ cho các thái giám triều nhà Nguyễn lúc từ trần.
22:52 16-04-2016
Vì thế, nhiều người gọi đây là “chùa Thái Giám”. Chùa được ra đời vào năm 1843 với cái tên “Thảo Am An Dưỡng” do hòa thượng Nhất Định khai sơn và xây dựng. Hòa thượng Nhất Định nổi tiếng là người có hiếu. Tiếng tăm hiếu thảo với mẹ già của ông đã lọt đến tai vua Tự Đức, vốn là vị vua rất hiếu thảo với mẹ. Vua cảm phục trước tấm lòng vị hòa thượng này nên ban cho ngôi chùa này “Sắc tứ Từ Hiếu Tự”. Chùa được mang tên Từ Hiếu từ đó. “Từ” có nghĩa là đức lớn của Phật, “Hiếu” có nghĩa là đầu hạnh cửa Phật.

Năm 1893, đời vua Thành Thái thứ năm, chùa Từ Hiếu được hòa thượng Cương Kỷ cho trùng tu lớn. Nhiều thái giám tiếp tục quyên góp tiền đóng góp, đồng thời gửi gắm tâm nguyện sau khi chết được chôn cất tại chùa để nương nhờ cửa Phật. Và họ được nhà chùa chấp nhận.

Sau khi phục vụ trong cung cấm, khi về già hoặc đau ốm, các thái giám không được ở trong nội cung mà phải ở “Cung giám viện” phía ngoài thành. Số ít thái giám may mắn được về với bà con, họ hàng. Số còn lại sống về già và chết trong cô đơn, hiu quạnh. Họ đã liệu tính trước cho mình một nơi an nghỉ.

Một số thái giám triều Nguyễn có đóng góp tiền để xây cất và trùng tu chùa để sau khi chết được chôn tại nghĩa trang nằm bên phải của chùa. Cũng từ đó, chùa Từ Hiếu còn có tên gọi là chùa Thái Giám.
 
 
Trước cổng chùa có ngôi tháp cao 3 tầng được xây dựng vào năm 1896 dùng làm nơi tàng trữ kinh tượng theo sắc chỉ của nhà vua. Cổng chùa được xây theo kiểu vòm cuốn, hai tầng có mái che và ngay trước con đường lát gạch để vào chánh điện có một hồ bán nguyệt nuôi cá cảnh và trồng hoa sen, hoa súng


 
Cấu trúc chùa xây theo kiểu ba căn hai chái, trước là chính điện thờ phật, sau là Quảng Hiếu Đường. Ở khu nhà hậu có án thờ Tả quân đô thống Lê Văn Duyệt cùng con ngựa gỗ và thanh đại đao của ông




 
Các tấm bia trước những khu thờ lăng mộ của các vị thái giám ở khu vực phía bên phải của chùa có ghi lại những công đức cũng như thông tin về những vị thái giám




 
Nghĩa trang thái giám là một khu mộ có hình chữ nhật với diện tích gần 1000 m2, chiều dài 26,03m, chiều rộng 19,05m. Khu mộ được bao bọc bởi bức tường dày 0,79m, cao 1,78m. Ở giữa có tấm bia khắc ghi lại những công lao, đóng góp của các thái giám




 
Các ngôi mộ có 3 dãy, hàng thứ nhất mộ to, hàng thứ hai mộ nhỏ hơn hàng thứ nhất vì được xếp theo chức vụ của các quan thái giám. Trong khu mộ này có 25 ngôi mộ, có 2 mộ gió (không có thi hài). Nhiều ngôi mộ còn nguyên vẹn, có khắc tên tuổi, quê quán, pháp danh, chức vụ, ngày mất rõ ràng


 
Đặc biệt, tại nghĩa trang thái giám còn có một tấm bia cao hơn 1m, rộng 0,5m ghi lại tâm trạng của một vị thái giám: “Nhân nghĩ rằng nếu không lo kể về sau, khi còn sống thì nương nhờ chốn phật, mà khi chúng ta chết thì biết nương tựa vào đâu? Nhận thấy ở góc thành phía Tây Nam có một đám đất, lấy gạch xây thành để về sau làm nơi chôn mộ. Ở đó làm một cái am lợp ngói để hàng năm thờ cúng, gần nơi cửa Phật mới là nới thừa tự lâu dài và ngày thường cùng bằng hữu nếu ai ốm đau có chỗ ra vào dưỡng bệnh, khi nằm xuống có chỗ tống táng”








 
Ngoài các khu lăng mộ thì ở phía trước, bên trái khu lăng mô còn có những ngôi mộ được xây đắp sơ sài, qua loa. Những ngôi mộ này đang trong quá trình bị hủy hoại, bị vỡ và rêu mốc bao trùm. Phía trước mỗi ngôi mộ cũng có những tấm bia ghi lại ngày mất, họ tên, chức danh...








 
Có nhiều ngôi mộ đã bị đổ vỡ, hoang tàn theo thời gian...
 
Trần Thanh
CHIA SẺ ĐẾN BẠN BÈ: