HOTLINE: 0904 89 4444

Tư liệu văn học: Chuyện ba vị tướng cùng là con rể của Giáo sư, Nhà văn Đặng Thai Mai! (tiếp theo và hết)
Vâng, về vị tướng lừng danh “anh hùng của những anh hùng” này, chắc chắn tên ông không chỉ được đặt ở một nơi, Võ Nguyên Giáp là niềm tự hào khi được đặt cho các đường phố của Việt Nam, mà còn mãi mãi được cả thế giới biết đến.
11:30 04-07-2017
 
Chân dung Giáo sư, Nhà nghiên cứu, Nhà văn Đặng Thai Mai (1902 - 1984).

>> Nhà văn Đặng Thai Mai bố vợ của ba vị tướng!


Trước hết, là Đại tướng Võ Nguyên Giáp (1911 - 2013) - Ông vừa là bạn, vừa là rể trưởng của Giáo sư, Nhà nghiên cứu Đặng Thai Mai. Võ Nguyên Giáp sinh năm 1911 (kém Đặng Thai Mai chín tuổi). Trước khi có cuộc hôn nhân lịch sử, hai người vẫn coi nhau như bạn bè. Phần vì tuổi tác chẳng hơn kém nhau là mấy, phần vì họ cùng là đảng viên Tân Việt, cùng bị Pháp bắt giam năm 1930, ra tù họ lại cùng sống bằng nghề dạy học. Đặc biệt, năm 1935 Đặng Thai Mai, Võ Nguyên Giáp, Phan Thanh, Hoàng Minh Giám... cùng là sáng lập viên của Trường Tư thục Thăng Long nổi tiếng. Đấy là chưa nói đến trong những năm 1936 - 1939 họ cùng tham gia phong trào Mặt trận Dân chủ Đông Dương, hăng hái biên tập, viết báo tuyên truyền cho Đảng Cộng sản Đông Dương. Sau Cách mạng Tháng 8-1945, họ cùng được bầu làm Đại biểu Quốc hội khóa I. Trong Chính phủ, Đặng Thai Mai được bổ nhiệm là Bộ trưởng Bộ Giáo dục, còn Võ Nguyên Giáp là Bộ trưởng Bộ Nội vụ...
 
 
Giáo sư Đặng Thai Mai cùng gia đình và Đại tướng Võ Nguyên Giáp, tại chiến khu Việt Bắc trong kháng chiến chống Pháp.
 
Cũng thời gian ấy, sau mấy năm xa cách gặp lại Đặng Bích Hà, con gái lớn của giáo sư Đặng Thai Mai đã lớn vổng lên thành một thiếu nữ xinh đẹp. Một tình cảm đẹp đã nảy nở giữa Võ Nguyên Giáp và Đặng Bích Hà. Đó không chỉ là một tình yêu nam nữ đơn thuần mà còn là sự đồng cảm của những tâm hồn cao đẹp, những nhân cách văn hóa. Bởi thế, tình yêu của họ càng đẹp và lãng mạn hơn khi đã được thử thách và chín muồi trong cách mạng và kháng chiến.
 

Phó Giáo sư, Kiến trúc sư Đặng Thái Hoàng (người con trai duy nhất của Giáo sư, nhà văn Đặng Thai Mai) và Đặng Vương Hưng. Ảnh chụp cuối tháng 12 năm 2016 tại Hà Nội.
 
Đám cưới của hai người đã được tổ chức giản dị và trang trọng trước ngày cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp bùng nổ. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tới dự và chia vui. Vợ chồng Võ Nguyên Giáp - Đặng Bích Hà sinh được 4 người con (2 trai và 2 gái), trong đó có nữ Tiến sĩ khoa học Vật lý Võ Hạnh Phúc.
 
Đại tướng Võ Nguyên Giáp luôn được coi là “người anh cả” của Quân đội nhân dân Việt Nam. Liên tục hơn 30 năm (1946 - 1977), ông là Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Bí thư Quân uỷ Trung ương. Ông là người được Nhà nước ta phong hàm Đại tướng đợt đầu tiên (1948).
 
*

Ngoài Đại tướng Võ Nguyên Giáp, còn có hai vị tướng giống nhau họ và tên đệm, cùng làm rể họ Đặng sau chiến dịch Điện Biên phủ, đó là Phạm Hồng Cư và Phạm Hồng Sơn.
 
Vị tướng con rể thứ hai của Giáo sư, Nhà văn Đặng Thai Mai là Phạm Hồng Cư. Tên thực của ông là Lê Đỗ Nguyên, sinh năm 1926, quê ở Đông Cương, Đông Sơn, Thanh Hóa. Ông cũng chính là một trong 3 người anh của nhân vật nữ (Lê Đỗ Thị Ninh) trong bài thơ Màu tím hoa sim nổi tiếng của nhà thơ Hữu Loan (Lê Đỗ Khôi, Lê Đỗ Nguyên và Lê Đỗ An).
 
Phạm Hồng Cư nhập ngũ tháng 9 năm 1945, được kết nạp vào Đảng năm 1947. Trưởng thành từ những ngày là Đội viên Tự vệ chiến đấu Cứu quốc Hoàng Diệu (Hà Nội), Phạm Hồng Cư đã trực tiếp tham gia nhiều chiến dịch quan trọng của quân đội ta từ chiến dịch Điện Biên Phủ đến chiến dịch Hồ Chí Minh... Năm 1954, sau chiến dịch Điện Biên Phủ toàn thắng, Phạm Hồng Cư đã kết hôn với Đặng Thị Hạnh, con gái thứ hai của Giáo sư, Nhà văn Đặng Thai Mai. Vợ chồng họ sinh được 2 trai và một gái. Các con của họ đều đã trưởng thành, được đào tạo rất cơ bản và hầu hết đang làm việc tại nước ngoài.
 
Những năm 1974-1978, Phạm Hồng Cư là Cục trưởng Cục Văn hóa, Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam, sau đó ông đảm nhiệm trọng trách Phó Chính uỷ, rồi Phó Tư lệnh, kiêm Chủ nhiệm Chính trị Quân khu Hai cho tới ngày nghỉ hưu. Phạm Hồng Cư được phong hàm Trung tướng năm 1988.
 
Vị tướng thứ ba, con rể của giáo sư nhà văn Đặng Thai Mai là Phạm Hồng Sơn. Ông tên thật là Phạm Thành Chính, sinh năm 1923 tại Hưng Khánh, Hưng Nguyên, Nghệ An. Ông là cháu ruột của liệt sĩ Phạm Hồng Thái - người đã dũng cảm hy sinh khi mưu sát toàn quyền Đông Dương Méc-Lanh tại Sa Diện (Trung Quốc) năm 1925. Phạm Hồng Sơn nhập ngũ năm 1945, được phong hàm Trung tướng năm 1982. Tướng Phạm Hồng Sơn từng trực tiếp chỉ huy chiến đấu ở nhiều mặt trận. Trong kháng chiến chống Pháp, ông từng giữ chức Trung đoàn trưởng Trung đoàn 36, Sư đoàn 308. Những năm 1955 - 1959, ông làm Tham mưu trưởng Quân khu Hữu Ngạn, tiếp đó là Cục phó Cục Khoa học Quân sự, rồi Cục trưởng Cục Quân huấn, Bộ Tổng Tham mưu. Năm 1967, ông được điều vào chiến trường miền Nam chỉ huy chiến dịch Đường Chín - Nam Lào, rồi Phó Tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng Mặt trận Tây Nguyên. Phạm Hồng Sơn còn được biết đến là một Phó Tiến sĩ khoa học quân sự... Những năm 1971 - 1975 ông từng đảm nhiệm trọng trách Phó Viện trưởng Viện Khoa học Quân sự, Phó Viện trưởng Học viện Quân sự cấp cao...
 
Năm 1954, Phạm Hồng Sơn kết hôn với Đặng Anh Đào, con gái thứ tư của Giáo sư, Nhà văn Đặng Thai Mai. Đám cưới của họ được tổ chức tại Thanh Hóa, trước ngày hòa bình lập lại trên miền Bắc nước ta. Vợ chồng họ sinh được ba người con, thì hai từng là sĩ quan hải quân, một người là tiến sĩ toán học, cả ba đều tốt nghiệp tại Liên Xô cũ.
 
*
 
Qua điện thoại, Phó Giáo sư, Kiến trúc sư Đặng Thái Hoàng, người con trai duy nhất của Giáo sư, Nhà văn Đặng Thai Mai đã mời tôi đến thăm số nhà 30 Nguyễn Huy Tự (Hà Nội). Nơi đây, Giáo sư, Nhà văn Đặng Thai Mai đã sống và làm việc nhiều năm, cho tới những ngày cuối đời.
 
Trong một căn phòng nhỏ, rộng hai mươi nhăm mét vuông trên lầu hai, nơi được gia đình chọn đặt Phòng lưu niệm Đặng Thai Mai, Phó giáo sư, Kiến trúc sư Đặng Thái Hoàng đã giới thiệu với tôi hàng trăm tư liệu quý chưa được công bố về thân thế và sự nghiệp của Giáo sư, Nhà văn Đặng Thai Mai.
 
Trong câu chuyện say sưa, kiến trúc sư Đặng Thái Hoàng cho hay: Tên của cụ Đặng Nguyên Cẩn - ông nội của ông - đã được chọn để đặt cho một đường phố của Sài Gòn xưa. Ngày nay, phố Đặng Nguyên Cẩn thuộc Quận Sáu, Thành phố Hồ Chí Minh. Còn thân phụ ông - Giáo sư, Nhà văn Đặng Thai Mai - cũng đã có tên trên một đường phố thuộc quận Tây Hồ của thủ đô Hà Nội, ở thành phố Vinh và cả ở Thành phố Hồ Chí Minh. Thật hiếm có gia tộc nào mà hai cha con cùng vinh dự được đặt tên cho đường phố như trường hợp Đặng Nguyên Cẩn và Đặng Thai Mai.
 
Kiến trúc sư Đặng Thái Hoàng còn giới thiệu với chúng tôi một số tấm ảnh quý chụp gia đình người anh rể cả của ông - Đại tướng Võ Nguyên Giáp, với một niềm tự hào đặc biệt. Vâng, về vị tướng lừng danh “anh hùng của những anh hùng” này, chắc chắn tên ông không chỉ được đặt ở một nơi, Võ Nguyên Giáp là niềm tự hào khi được đặt cho các đường phố của Việt Nam, mà còn mãi mãi được cả thế giới biết đến.
 
Đặng Vương Hưng
CHIA SẺ ĐẾN BẠN BÈ: