HOTLINE: 0904 89 4444

Gọi tên “hồ Gươm” là không đúng tinh thần tiền nhân
Lâu nay, nhiều người thường gọi hồ Gươm thay bằng gọi hồ Hoàn Kiếm. Đó có thể chỉ là cách gọi tắt cho nhanh, nhưng sâu xa, đó là cách gọi sai lầm, không đúng với tinh thần tiền nhân.
14:42 20-11-2017
 
Hồ Hoàn Kiếm (hồ Hoàn Gươm) - Ảnh T.L

Gọi hồ Gươm, người ta lại nghĩ hồ chứa toàn gươm, mà gươm chính là biểu tượng cho chiến tranh. Việc Lê Lợi trả gươm ở hồ là một khát vọng của cha ông và của nhân dân ta. Đất nước chúng ta phải trải qua nhiều cuộc chiến tranh vệ quốc mới có được độc lập như ngày hôm nay. Việc hoàn gươm khi ấy là mong muốn một nền hòa bình mãi mãi cho dân tộc.

Theo Thượng Tọa Viên Như – Trụ Trì Chùa Linh Sơn (thành phố Đà Lạt, Lâm Đồng), hoàn kiếm hay hoàn gươm có nghĩa là trả lại thanh kiếm. Trả lại kiếm có nghĩa là không còn dùng tới bạo lực nữa. Chẳng còn chuyện chém giết, đất nước thanh bình, chỉ dùng đức trị. Trả kiếm cũng có nghĩa là chuyện can qua thực ra là bất đắc dĩ, chứ tự lòng người ai cũng muốn sống đời hòa bình.

Như chúng ta đã biết, khi xưa kiếm là biểu tượng cho quyền uy, nó cũng là biểu tượng cho chiến tranh. Bởi thế, trong Chinh phụ ngâm khúc (Đặng Trần Côn – Đoàn Thị Điểm) mới có 2 câu thơ:
 
“Chín từng gươm báu trao tay
 
Nửa đêm truyền hịch rạng ngày xuất chinh”.
 
Trả kiếm cũng có nghĩa là trả lại quyền lực, sức mạnh cho nhân dân, vì nếu không có dân thì làm sao đánh đuổi được quân xâm lược. Năm 1886, trong bản đồ Hà Nội, người Pháp đã ghi là hồ Hoàn Gươm (Lac de Hoan Guom), nhưng do muốn gọi ngắn lại, nên dần dân, người dân gọi hồ Hoàn Gươm chỉ còn hồ Gươm. Không những thế, báo chí cũng viết hồ Gươm thay phải viết là hồ Hoàn Kiếm hay hồ Hoàn Gươm. Đó là một sai lầm lớn, chúng ta cần phải sửa ngay.
 
Ngược lại lịch sử, do tham vọng của vua quan nhà Minh, kháng chiến của Đại Việt, sự xung khắc ấy đã gây ra biết bao khổ đau cho cả đôi bên, đó là bản chất của chiến tranh, người Việt vốn không muốn chiến tranh nhưng buộc vào thế phải đứng lên kháng chiến, vì sự tồn vong của dân tộc mình. Đa số quân Minh, vốn là những nông dân chất phác, thế mà phải sang nước Việt, phơi mình nơi trận địa chỉ vì cái vô minh của bọn hôn quân.
 
Tuy nhiên, từ sâu xa trong tâm thức của mỗi con người, ai cũng ghét chiến tranh, chuộng hòa bình, nên hết can qua rồi thì cất gươm vào kho, chứ cứ để kè kè thanh kiếm bên hông làm cho không khí luôn đầy sát khí, thế thì đâu phải cách hành xử của đấng quân vương, cho nên trả gươm là một hành động nói lên tình hòa hiếu của nước Việt, đồng thời làm cho sĩ phu lúc bấy giờ yên tâm ủng hộ triều đình, chuẩn bị xây dựng lại giang sơn sau mười năm bị tàn phá bởi chiến tranh khốc liệt. Cho nên việc người dân hay gọi hồ Gươm chứ không phải hồ Hoàn Kiếm (hồ Hoàn Gươm) là không đúng tinh thần tiền nhân. Từ nay nên gọi đầy đủ là hồ Hoàn Kiếm hay hồ Hoàn Gươm.
 
Đọc lại Sự tích hồ Hoàn Kiếm (nguồn Cổ tích Việt Nam): Vào thời giặc Minh đặt ách đô hộ ở nước Nam, chúng coi dân ta như cỏ rác, làm nhiều điều bạo ngược, thiên hạ căm giận chúng đến xương tủy. Bấy giờ ở vùng Lam Sơn, nghĩa quân nổi dậy chống lại chúng, nhưng trong buổi đầu thế lực còn non yếu nên nhiều lần nghĩa quân bị thua. Thấy vậy, đức Long Quân quyết định cho nghĩa quân mượn thanh gươm thần để họ giết giặc. Hồi ấy, ở Thanh Hóa có một người làm nghề đánh cá tên là Lê Thận. Một đêm nọ, Thận thả lưới ở một bến vắng như thường lệ. Khi kéo lưới lên, chàng thấy nằng nặng, trong bụng mừng thầm, chắc là có cá to. Nhưng khi thò tay vào bắt cá, Thận chỉ thấy có một thanh sắt; chàng vứt luôn xuống nước, rồi lại thả lưới ở một chỗ khác.

Lần thứ hai cất lưới lên cũng thấy nặng tay Thận không ngờ thanh sắt vừa rồi lại chui vào lưới mình. Chàng lại nhặt lên và ném xuống sông. Lần thứ ba, lại vẫn thanh sắt ấy mắc vào lưới. Lấy làm quái lạ, Thận đưa lại mồi lửa nhìn xem. Bỗng chàng reo lên: Ha ha! Một lưỡi gươm!

Về sau Thận gia nhập đoàn quân khởi nghĩa Lam Sơn. Chàng hăng hái gan dạ không nề nguy hiểm. Một hôm chủ tướng Lê Lợi cùng mấy người tùy tòng đến nhà Thận. Trong túp lều tối om, thanh sắt hôm đó tự nhiên sáng rực lên ở xó nhà. Lấy làm lạ, Lê Lợi cầm lấy xem và thấy có hai chữ “Thuận Thiên” khắc sâu vào lưỡi gươm. Song tất cả mọi người vẫn không biết đó là báu vật.

Một hôm, bị giặc đuổi, Lê Lợi và các tướng chạy tháo thân mỗi người một ngả. Lúc đi qua một khu rừng, Lê Lợi bỗng thấy một ánh sáng lạ trên ngọn cây đa. Ông trèo lên mới biết đó là một cái chuôi gươm nạm ngọc. Nhớ đến lưỡi gươm ở nhà Lê Thận, Lê Lợi rút lấy chuôi giắt vào lưng.

Ba ngày sau, Lê Lợi gặp lại tất cả các bạn trong đó có Lê Thận. Lê Lợi mới đem chuyện bắt được chuôi gươm kể lại cho mọi người nghe. Khi đem tra gươm vào chuôi thì vừa như in. Lê Thận nâng gươm lên ngang đầu nói với Lê Lợi: Ðây là Trời có ý phó thác cho minh công làm việc lớn. Chúng tôi nguyện đem xương thịt của mình theo minh công, cùng với thanh gươm thần này để báo đền Tổ quốc!

Từ đó nhuệ khí của nghĩa quân ngày một tăng tiến. Trong tay Lê Lợi, thanh gươm thần tung hoành khắp các trận địa, làm cho quân Minh bạt vía. Uy thanh của nghĩa quân vang khắp nơi. Họ không phải trốn tránh như trước mà xông xáo đi tìm giặc. Họ không phải ăn uống khổ cực như trước nữa, đã có những kho lương của giặc mới cướp được tiếp tế cho họ. Gươm thần đã mở đường cho họ đánh tràn ra mãi, cho đến lúc không còn bóng một tên giặc trên đất nước.

Một năm sau khi đuổi giặc Minh, một hôm Lê Lợi – bấy giờ đã làm vua – cưỡi thuyền rồng dạo quanh hồ Tả Vọng trước kinh thành. Nhân dịp đó, Long Quân sai rùa vàng lên đòi lại thanh gươm thần. Khi chiếc thuyền rồng tiến ra giữa hồ, tự nhiên có một con rùa lớn nhô đầu và mai lên khỏi mặt nước. Theo lệnh vua, thuyền đi chậm lại. Ðứng ở mạn thuyền, vua thấy lưỡi gươm thần đeo bên người tự nhiên động đậy. Con rùa vàng không sợ người, nhô đầu lên cao nữa và tiến về phía thuyền vua. Nó đứng nổi trên mặt nước và nói: “Xin bệ hạ hoàn gươm lại cho Long Quân!”.

Vua rút gươm quẳng về phía rùa vàng. Nhanh như cắt, rùa há miệng đớp lấy thanh gươm và lặn xuống nước. Gươm và rùa đã chìm đáy nước, người ta vẫn còn thấy vật gì sáng le lói dưới mặt hồ xanh. Từ đó hồ Tả Vọng bắt đầu mang tên là hồ Gươm hay hồ Hoàn Kiếm.
 
 
Lê Lợi trả lại gươm - Ảnh: soanbai.edu.vn



Một số trang tin, trang báo vẫn gọi hồ Hoàn Kiếm là hồ Gươm. Đến cả Wikipedia tiếng Việt cũng gọi hồ Hoàn Kiếm là hồ Gươm.
 
Vũ Gia Hà
CHIA SẺ ĐẾN BẠN BÈ: