HOTLINE: 0904 89 4444

Tranh luận đề xuất cải tiến chữ viết tiếng Việt - Khó khả thi - đến hồi kết!
Một cuộc tranh luận diễn ra sôi nổi trên mạng xã hội về đề xuất cải tiến chữ cái tiếng Việt do PGS.TS Bùi Hiền (nguyên Hiệu phó trường ĐHSP Ngoại ngữ Hà Nội) đưa ra trong hội thảo “Ngôn ngữ ở VN: Hội nhập và Phát triển”.
13:54 01-12-2017

Một ví dụ về cải tiến chữ viết theo đề xuất của PGS.TS Bùi Hiền. Nguồn: Internet 

Biết bao giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ, thạc sĩ, cử nhân, thầy giáo, nhà văn, nhà thơ, nhà báo rồi nhiều, nhiều người khác cứ “sôi sục” lên. Bao nhiêu bài, bao nhiêu cuộc phân tích, bàn cãi, phán xét, dự báo…Báo mạng, báo giấy, đài hình, đài tiếng liên tục phỏng vấn PGS TS Bùi Hiền và nhiều nhà thông thái khác, bài vở thì giật tít nọ đầu đề kia rất kêu, ảnh minh họa thì cũng rất phong phú, videoclip thì rất sinh động. Ai ai cũng rất nghiêm túc, không muốn đùa chút nào.

Tuy vậy, hầu hết ý kiến đều không tán đồng đề xuất của PGS Bùi Hiền vì không khả thi, hệ quả xấu rất lớn, nhưng cần tôn trọng những ý kiến khác biệt. Nếu muốn tranh luận thì cần đưa ra những luận cứ có tính khoa học và có văn hoá, thay vì mạt sát, adua “ném đá”, quy chụp cá nhân tác giả của công trình nghiên cứu tự thân (không phải là công trình do Nhà nước cấp kinh phí). 
 
Phải khẳng định rằng: PGS.TS Bùi Hiển không phải là người đầu tiên đề xuất cải tiến chữ quốc ngữ mà chỉ là người gợi lại vấn đề và đưa ra một đề xuất mới với nhiều thay đổi gây tranh cãi. Nhiều đề xuất tương tự đã được nêu ra trong hàng chục năm qua. Tuy nhiên, đây chỉ là một báo cáo khoa học của cá nhân chứ không phải là đề xuất của một tổ chức khoa học hay cơ quan nhà nước nào nên mọi người cũng không nên quan trọng hoá vấn đề. Ít ra đây cũng là dịp để mọi người hiểu biết hơn về chữ quốc ngữ và cách ứng xử với nó.

PGS.TS Phạm Văn Tình - Tổng thư ký Hội Ngôn ngữ học Việt Nam - cho biết ông đã đọc bài nghiên cứu về đề xuất cải tiến chữ Quốc ngữ của PGS.TS Bùi Hiền từ tháng 9/2017 tại hội thảo “Ngôn ngữ ở Việt Nam: Hội nhập và Phát triển”, do Hội Ngôn ngữ học Việt Nam và ĐH Quy Nhơn tổ chức. PSG.TS Phạm Văn Tình còn là người biên tập chính cho cuốn kỷ yếu và đã đồng ý cho in bài tham luận của PGS Bùi Hiền, vì tôn trọng ý kiến cá nhân. Trong số hơn 260 báo cáo hướng về chủ đề "Hội nhập và Phát triển", báo cáo của PGS Bùi Hiền được cho là "lạ", vì vấn đề này đưa ra bàn bây giờ vừa cũ, vừa khó thực thi.

Tổng thư ký Hội Ngôn ngữ học Việt Nam nêu rõ: Ở một hội thảo khoa học, càng nhiều ý kiến khác nhau càng phong phú. Ý tưởng cải tiến chữ tiếng Việt mới chỉ dừng lại là ý kiến của một nhà ngữ học, trình bày về một ý tưởng từng có. Đây chỉ là ý kiến cá nhân, không phải quan điểm của giới ngôn ngữ học, càng không phải quan điểm từ phía Nhà nước đem áp dụng cho tiếng Việt hiện nay.

Ý tưởng cải tiến chữ Quốc ngữ có từ những năm đầu tiên của thế kỷ XX. Sau cách mạng Tháng Tám, có người đề nghị viết theo kiểu đánh Telex (dùng con chữ biểu thị một số âm vị, trong có có thanh điệu, HUYỀN = F, SẮC = S, HỎI = R, NGÃ = X, NẶNG = J...). Những năm sau này, nhiều nhà Việt ngữ học cũng đưa ra một số đề xuất mà nếu công bố thì cũng gây "sốc" chẳng kém phương án của PGS TS Bùi Hiền, vì nếu đem ra sử dụng thì sẽ phá vỡ hệ thống ký hiệu đã dùng hàng trăm năm trước đó. Mấy năm trước, một tiến sĩ đề xuất đưa thêm 4 chữ cái (F, J, F, W) vào bảng chữ cái tiếng Việt cũng nhận được phản ứng rất gay gắt từ phía dư luận. Chúng ta nên ghi nhận tinh thần, thái độ của PGS Bùi Hiền vì ông đã có luận cứ riêng.

Việc đề xuất cải tiến  này đúng, sai thế nào chưa thể đánh giá ngay được. PGS TS Hiền có lẽ cũng chưa biết hết nên mới viết thử và trình bày ở hội nghị khoa học. Đó là một hành động chuẩn mực và bình thường của giới nghiên cứu. Rất tiếc, sau khi thông tin được đưa ra, nhiều người chửi bới, thóa mạ PGS TS Bùi Hiền vô lối như thể ông vừa gây tội ác gì ghê gớm, trong khi không chỉ ra được tính bất hợp lý trong phương pháp; sự thiếu hiệu quả so với những mục tiêu mà PGS đề ra. Kể cả đề xuất của PGS TS Hiển có "sai", ông cũng không đáng bị lên án đến vậy, bởi vì cái "sai" của ông là kết quả của một quá trình thực hiện có phương pháp. Sai và chấp nhận được sai là quyền của PGS Hiển với tư cách một nhà khoa học nói riêng và con người nói chung.

Có ý kiến cho rằng, đây là nghiên cứu rất tâm huyết của PGS TS Hiền nhưng phải nói rằng ông chưa bao quát hết vấn đề và thiếu thực tế. Ngôn ngữ là sinh ngữ, nó luôn tự vận động, biến đổi. Thường sau một thời gian dài chín muồi sẽ có đủ để tổng hợp, cải tiến. Xét trên phương diện đó thì các đề xuất của PGS TS Bùi Hiền chưa chín muồi, chưa hợp thời, trở nên dị dạng, gây cười... Không riêng gì tiếng Việt, ngôn ngữ các nước trên thế giới cũng gặp phải nhiều vấn đề, họ cũng tìm cách thay đổi nhưng rồi cũng chưa được gì. Suy cho cùng, bản chất của ngôn ngữ là hệ thống ký hiệu, quy ước của xã hội. Nó là tập quán, thói quen bao đời nay của người dân. Chúng ta không thể ngồi nghiên cứu rồi đưa ra quy định, bắt người dân phải làm theo một cách vô lối. Ngôn ngữ có thể thay đổi và cải tiến nhưng quá trình đó diễn ra hết sức tự nhiên và chúng ta nên tôn trọng điều đó.

Lịch sử cho thấy, chữ viết hiện nay của ta tương đối ổn định, hiệu quả. Điều cốt yếu cần bàn là cải tiến chữ viết như thế nào nhằm phục vụ tiến bộ xã hội và hội nhập, chứ không phải là để tiết kiệm con chữ một cách thuần túy, máy móc, hoang tưởng, gây rối rắm. Đề xuất của PGS TS Bùi Hiền vừa là một vấn đề khoa học vừa là một vấn đề văn hoá. Đó chỉ là ý kiến cá nhân, sẽ sớm chìm vào trong im lặng, có lẽ nên đến hồi kết.
 
Dù đồng ý hay không đồng ý thì cũng không thể dùng những lời thóa mạ PGS TS Bùi Hiền, nào là điên, nào là ngáo, thậm chí gọi ông bằng thằng: “thằng già, hết chuyện để làm đi đào bới linh tinh” cùng với vô vàn từ ngữ thô tục nữa… Chúng ta cũng cần ghi nhận tấm lòng của ông, tôn trọng ông, và nếu tranh luận thì cũng phải tuân theo các chuẩn mực khoa học và văn hoá. 
 
Vũ Xuân Bân
CHIA SẺ ĐẾN BẠN BÈ: