HOTLINE: 0904 89 4444

Người tìm “hồn” cho Làng nghề độc đáo ở xứ Huế
Khi nhắc đến tranh làng Sình, khách thập phương đều trầm trồ tán thưởng vẻ đẹp tinh tế từ họa tiết trang trí cho đến chất liệu cấu thành sản phẩm, tất cả mang đậm thần thái của đời sống cũng như phong tục tập quán của người dân Việt.
15:20 20-11-2017
Tuy nhiên ít ai biết được làng nghề có niên đại trôi nổi hàng trăm năm ấy chỉ mới được phục hồi và phát triển trong hơn 10 năm trở lại đây. Và người có công hồi sinh làng nghề tưởng chừng như đã thất truyền đó không ai khác ngoài nghệ nhân Kỳ Hữu Phước.
 


Nghệ nhân Kỳ Hữu Phước bên cạnh những bức tranh được ông tâm đắc suốt trong suốt cuộc đời vẽ tranh của mình.

Người “điên” bán “tranh hình nhân thế mạng”

Sau những năm mới giải phóng, đất nước lúc ấy còn gặp nhiều khó khăn. Đa phần nhiều làng nghề khắp đất cố đô đều được coi là mê tín dị đoan và bị cấm hoạt động, tranh làng Sình cũng không ngoại lệ. Ngày ấy, ông Phước vẫn tâm niệm rằng, bà con xóm làng vẫn còn duy trì nét tín ngưỡng tâm linh rất lớn, đa phần người dân ở khu vực quanh đó đều duy trì tục lệ cúng cấp và rất nhiều những phong tục liên quan. Vậy là cùng với tình yêu nghề hun đúc sẵn trong lòng, ông quyết định làm tranh “chui” để bán. Lo sợ bị phát hiện, Ông quyết định quấn chặt những bức tranh trong người bên ngoài quấn chặt chiếc áo lạnh để phòng tranh khỏi rơi. Cứ thế, khắp các thôn, lành trong vùng đều in dấu chiếc xe đạp cà tàng năm ấy của ông. 

Khổ nỗi, đi đến đâu người ta cũng đều nghĩ ông bị điên vì chẳng có ai điên mà mặc áo ấm mùa hè bao giờ, cứ thế người ta đều xa lánh, hạn chế tiếp xúc. Thấy một người đàn ông hay nhìn ông với thái độ khác lạ, ông đến thì thầm với người đó rằng: “tôi bán tranh hình nhân thế mạng”, vậy là người đàn ông ấy kéo ông vào và mua hết số tranh ấy. Người ấy còn nói, tôi cần số tranh này vì tôi sống tâm linh và tôi mua hết số tranh của ông để phát thêm cho bà con quanh đây vào đêm khuya. Đa phần người dân ở đây tin người âm lắm nên đa phần đều tìm mua tranh này nhưng tiếc thay bữa nay chẳng ai dám bán “tranh hình nhân thế mạng”. Theo lời kể thì được biết “Tranh hình nhân thế mạng” là một trong những bức tranh được sử dụng để thờ cúng, tranh vẽ nam, nữ, gái, trai theo từng độ tuổi, trên đó người viết tên tuổi, quê quán, niên canh rồi đốt đi để cúng bái cầu an lành, xua tan hoạn nạn.

Cũng từ đó, ý niệm trong đầu càng thôi thúc ông quyết định tậm tâm với nghề, rong ruổi khắp nẻo đường bán những bức tranh phục vụ đời sống tín ngưỡng của người dân. Cái nghề này theo ông đến tận hôm nay thực ra chỉ đơn giản bằng niềm tin được hun đúc từ bao thế hệ cha ông đi trước, được chắt lọc từ sự kiên trì, nhân nại và hơn hết là cái tâm tận tụy với nghề.
 


Tranh hình nhân thế mạng được vẽ, trang trí màu và đóng khung tại xưởng nghề ông Kỳ Hữu Phước. Theo lời kể thì được biết những bức tranh này đều đã hơn chục năm tuổi.



Khuôn đúc tranh được vẽ sau đó chạm trổ tinh vi, những bản khuôn này được không tỉ mỉ chạm trổ trong thời gian dài mới đạt được nét thần thái của người trong tranh in.

Cơ hội mở ra cho làng nghề

Năm 1986, đất nước bước vào thời kỳ đổi mới, đem lại một tín hiệu khởi sắc cho các làng nghề tại Huế. Những làng nghề truyền thống ở Huế đang ngày càng mai một, đứng trước nguy cơ thất truyền lại có cơ hội được hồi sinh nhờ chính sách bảo tồn và lưu giữ nét đẹp văn hóa tín ngưỡng trong dân gian của Đảng và Nhà nước. Cũng từ đó, nhận được sự ủng hộ của của chính quyền địa phương tỉnh Thừa Thiên - Huế, ông quyết định tìm tòi, khắc họa và phục dựng lại những bản in họa tiết đã thất truyền trước đây. 

Đến năm 2002 là đỉnh điểm của dấu hiệu hồi sinh của tranh làng Sình. Nhằm phục vụ cho Festival nghề Truyền thống Huế lần đầu tiên được tổ chức. Người dân làng Sình được khuyến khích phát triển nghề truyền thống của làng từ đó quảng bá làng nghề đến du khách trong và ngoài nước. Qua đó, đem lại cho làng nghề những bước phát triển mới trong tương lai gần.

Nắm bắt cơ hội đó, ông quyết định tìm tòi, đổi mới những bản khắc cũ để làm đa dạng hơn số lượng mẫu mã sản phẩm tranh hiện tại. Bên cạnh đó, ông còn không ngại chia sẻ những bản khắc của mình cho bà con trong làng để họ học hỏi, chế tác cùng chung tay phát triển nghề. Khi ông Phước được hỏi vì sao lại chia sẻ bí quyết làm nghề của mình cho người dân mà không cất giữ để làm độc quyền cho riêng bản thân mình, ông vui vẻ trả lời rằng: “Sở dĩ bản thân tôi không giữ lại nghề vì đây là nghề cổ truyền của làng và bao thế hệ nhà tôi là con dân của làng này, nếu tôi giữ lại nghề này thì đây là nghề của riêng tôi nhưng hơn hết tôi muốn chia sẻ cho mọi người với hy vọng nghề này sẽ phát triển và từ đó giúp người dân cải thiện cuộc sống của mình”.

Nghề chế tác tranh làng Sình nhìn chung đã có lịch sử tồn tại và phát triển hơn 600 năm. Tuy nhiên đến nay người dân ở đây vẫn còn lưu giữ được cái gốc sơ khai của nghề từ chất liệu chế tác cho đến họa tiết trang trí cổ. Nhưng điều làm nên sự khác biệt của tranh làng Sình so với các dòng tranh khác là ở công đoạn chế tác cầu kỳ, tinh vi và yêu cầu độ nhẫn nại cao…

Còn tiếp...
 
Bảo Trung - Xuân Trường
CHIA SẺ ĐẾN BẠN BÈ: