HOTLINE: 0904 89 4444

Niềm vui và trách nhiệm khi Hát Xoan cùng Nghệ thuật Bài Chòi được công nhận là DSVH phi vật thể
(Phương Nam Plus) - Tin vui lại đến với Việt Nam, Hát Xoan và nghệ thuật Bài Chòi vừa được UNESCO công nhận là di sản văn hóa (DSVH) phi vật thể đại diện của nhân loại, làm nức lòng, phấn khởi không chỉ Phú Thọ và 9 tỉnh miền Trung mà là niềm tự hào của nhân dân cả nước.
14:58 09-12-2017
 
Hát Xoan là một hình thức nghệ thuật trình diễn diễn cộng đồng.

Việc UNESCO ghi danh Hát Xoan và Nghệ thuật Bài Chòi vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại khẳng định những nỗ lực của các cấp, các ngành và cộng đồng trong việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể của dân tộc.

Qua đó, thêm một lần nữa khẳng định bản sắc văn hóa phong phú của dân tộc Việt Nam, sự gắn kết cộng đồng, đề cao tôn trọng đa dạng văn hóa, khuyến khích đối thoại giữa các cá nhân, các cộng đồng và các dân tộc khác nhau vì sự khoan dung, tình yêu và lòng bác ái đúng theo tôn chỉ và mục tiêu của Công ước 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể của UNESCO.

Vinh dự đồng thời cũng gắn liền với trách nhiệm của Phú Thọ và 9 tỉnh miền Trung tiếp tục bảo tồn, phát huy di sản văn hóa Hát Xoan và Nghệ thuật Bài Chòi trong sự nghiệp CNH, HĐH đất nước và chủ động hội nhập quốc tế. 
 
Hồi 8h52’ (giờ Việt Nam) ngày 8/12, tại Phiên họp Uỷ ban Liên Chính phủ Công ước 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể lần thứ 12 của UNESCO diễn ra tại Jeju, Hàn Quốc, Hát Xoan Phú Thọ đã chính thức được UNESCO đưa ra khỏi Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp và ghi danh tại Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Trước đó, hồi 15h15’ (giờ Việt Nam) ngày 7/12/2017, tại Phiên họp Uỷ ban Liên Chính phủ Công ước 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể lần thứ 12 của UNESCO cũng diễn ra tại Jeju, Hàn Quốc, di sản Nghệ thuật Bài Chòi Trung bộ Việt Nam đã chính thức được UNESCO ghi danh tại Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
 
 
Đoàn Việt Nam dự hội nghị quốc tế Jeju, Hàn Quốc. Ảnh: Vũ Toàn-P/v TTXVN tại Hàn Quốc

Như vậy, Việt Nam có thêm 2 di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO vinh danh, nâng tổng số được UNESCO công nhận lên 12 di sản văn hóa phi vật thể.

Là di sản thuộc loại hình nghệ thuật trình diễn, Hát Xoan của tỉnh Phú Thọ bao gồm hát, múa, gõ trống và phách. Hát Xoan gắn liền với việc thờ cúng Hùng Vương, một tín ngưỡng bắt nguồn từ việc thực hành thờ cúng tổ tiên của người Việt. Hát Xoan nuôi dưỡng sự hiểu biết văn hoá, sự gắn kết cộng đồng và tôn trọng lẫn nhau. Viện Âm nhạc Việt Nam đã sưu tầm được 31 bài Hát Xoan và nhờ sự nỗ lực của một số nghệ nhân, nhiều phường Xoan đã được thành lập. Có 33 câu lạc bộ Hát Xoan hiện đang sinh hoạt, các hội thảo được tổ chức để mở rộng kiến thức về Hát Xoan.

Những nghệ nhân lão luyện có kinh nghiệm đã dạy Hát Xoan cho các thành viên của câu lạc bộ và cho giáo viên âm nhạc trong các trường học - những người sẽ truyền dạy kiến thức này cho các thành viên câu lạc bộ khác cũng như cho học sinh.

Hát Xoan không còn cần được bảo vệ khẩn cấp nữa vì những nỗ lực gần đây của cộng đồng địa phương và Chính phủ đã khôi phục đáng kể khả năng tồn tại của nó kể từ khi được ghi danh tại Danh sách di sản văn hoá phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp năm 2011. Các phường Hát Xoan ở Phú Thọ hiện có gần 200 thành viên với độ tuổi trung bình là 35. Năm 2009, trong số 31 nghệ nhân cao tuổi nhất (tuổi từ 80 đến 104), chỉ có 7 người có khả năng trình diễn và truyền dạy các bài bản cổ của Hát Xoan. Ngày nay, tổng số 62 người kế nhiệm đã được đào tạo và đều được trang bị đầy đủ để dạy các bài bản của Hát Xoan. Đây là lần đầu tiên, Ủy ban Liên Chính phủ quyết định rút một di sản ra khỏi Danh sách di sản văn hoá phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp để chuyển sang Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Nghệ thuật Bài chòi dân gian là một trong những sáng tạo đặc sắc về văn hóa phi vật thể của người Việt - tộc Kinh ở Trung Bộ Việt Nam. Nguồn gốc, lịch sử ra đời của loại hình nghệ thuật này đã có một số tài liệu của người Việt Nam và nước ngoài đề cập ngay từ những năm đầu của thế kỷ XX. Một số nhà nghiên cứu đã đưa ra giả thuyết rằng, ông Đào Duy Từ (1571 - 1643), một nhà nho sống ở giai đoạn cuối thời nhà Lê, đầu thời nhà Nguyễn là người đã sáng tạo và truyền dạy lối chơi Bài chòi ở vùng đất này. Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chưa đủ chứng cứ để chứng minh giả thuyết đó là đúng.
 
 
Một chương trình diễn xướng hô hát Bài Chòi ở phố cổ Hội An. Ảnh: Đỗ Trưởng/TTXVN

Nghệ thuật Bài chòi được bắt nguồn từ hội chơi Bài chòi, một hình thức văn hóa giải trí thường được tổ chức vào những ngày đầu năm mới tại 9 tỉnh miền Trung gồm Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên - Huế, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa và Đà Nẵng, là một loại hình nghệ thuật đa dạng kết hợp âm nhạc, thơ ca, diễn xuất, hội họa và văn học.

Tại hội nghị này, UNESCO xem xét 35 hồ sơ (trong đó có hồ sơ Nghệ thuật Bài Chòi) vào Danh sách di sản văn hóa đại diện của nhân loại; 6 hồ sơ vào danh sách di sản cần bảo vệ khẩn cấp; 1 hồ sơ chuyển từ danh sách cần bảo vệ khẩn cấp sang danh sách đại diện (Hát Xoan). Hồ sơ Nghệ thuật Bài Chòi Trung Bộ Việt Nam được đánh giá cao và 24 nước thành viên Ủy ban liên Chính phủ đánh giá cao. Nghệ thuật Bài Chòi là một hình thức sinh hoạt văn hóa và giải trí trong cộng đồng làng xã. Người trình diễn và gia đình họ đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ các hình thức thực hành bằng cách giảng dạy các bài bản, kỹ năng ca hát, kỹ thuật trình diễn và phương pháp làm thẻ bài cho các thế hệ trẻ.

Do đó, Nghệ thuật Bài chòi và Hát Xoan xứng đáng được vinh danh là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại cần được bảo tồn, phát huy, trước hết là phục vụ phát triển du lịch, góp phần thu hút du khách trong nước và quốc tế.
 
Vũ Xuân Bân
CHIA SẺ ĐẾN BẠN BÈ: