HOTLINE: 0904 89 4444

Nghệ thuật Bài chòi trở thành Di sản Văn hóa Thế giới
(Phương Nam Plus) - Ngày 7.12, tại phiên họp Uỷ ban Liên Chính phủ Công ước 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể lần thứ 12 của UNESCO diễn ra tại Jeju (Hàn Quốc), di sản Nghệ thuật Bài chòi Trung Bộ Việt Nam đã chính thức được UNESCO ghi danh tại Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
00:20 23-01-2018

Hình ảnh Bài Chòi của Việt Nam tại phiên họp Uỷ ban Liên Chính phủ Công ước 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể lần thứ 12.

Việc UNESCO ghi danh Nghệ thuật Bài Chòi Trung Bộ Việt Nam tại Danh sách Di sản Văn hóa Phi vật thể đại diện của nhân loại khẳng định bản sắc văn hóa phong phú của dân tộc Việt Nam, sự gắn kết cộng đồng, đề cao tôn trọng đa dạng văn hóa, khuyến khích đối thoại giữa các cá nhân, các cộng đồng và các dân tộc khác nhau vì sự khoan dung, tình yêu và lòng bác ái đúng theo tôn chỉ và mục tiêu của Công ước 2003 về bảo vệ Di sản Văn hóa Phi vật thể của UNESCO.
 
Ủy ban Liên Chính phủ về Bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể đánh giá, hồ sơ đề cử di sản văn hóa phi vật thể Nghệ thuật Bài Chòi Trung bộ Việt Nam đã đáp ứng được những tiêu chí như: Đây là một hoạt động văn hoá quan trọng trong cộng đồng làng xã, đáp ứng nhu cầu giải trí và thưởng thức nghệ thuật của cộng đồng. Các câu chuyện trong Bài Chòi là những bài học đạo đức, thể hiện tình yêu quê hương đất nước, sự gắn kết cộng đồng và những kinh nghiệm trong cuộc sống của người dân.
 
Bên cạnh đó, Hồ sơ đề cử chỉ ra được vai trò quan trọng của người lưu giữ di sản. Việc truyền dạy Bài Chòi diễn ra chủ yếu trong gia đình, làng xóm, hội, câu lạc bộ và trường học. Việc thực hành di sản Nghệ thuật Bài Chòi thúc đẩy sự bình đẳng về giới tính cũng như sự tôn trọng lẫn nhau giữa các cộng đồng. Việc ghi danh Nghệ thuật Bài Chòi khuyến khích đối thoại giữa các cộng đồng, các nhóm người và cá nhân; tạo cơ hội trao đổi và chia sẻ kinh nghiệm giữa những người thực hành, qua đó làm phong phú kiến thức và kỹ năng liên quan đến việc thực hành các hình thức nghệ thuật.
 
 
Chủ tọa gõ búa ghi danh
 
Đặc biệt, có thể củng cố mối liên kết giữa các cá nhân, các nhóm người và các câu lạc bộ thực hành di sản và thực hành các truyền thống văn hoá khác thông qua các hoạt động trình diễn và lễ hội liên quan. Hơn nữa, việc ghi danh sẽ nâng cao nhận thức về sự đa dạng của di sản văn hoá phi vật thể vì Nghệ thuật Bài Chòi là sự kết hợp của nhiều lĩnh vực văn hoá – nghệ thuật.
 
Ủy ban Liên Chính phủ về Bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể  cũng đánh giá cao Hồ sơ di sản Bài Chòi đã mô tả chi tiết, rõ ràng những nỗ lực trong quá khứ và hiện tại để bảo vệ di sản và đảm bảo sự tồn tại của các cộng đồng, các nhóm người và các câu lạc bộ với sự hỗ trợ của Chính phủ. Những nỗ lực này bao gồm việc tổ chức các hội Bài Chòi, trình diễn và giảng dạy bải bản và kỹ năng ca hát, cũng như kỹ thuật trình diễn, phương pháp làm thẻ bài và các kỹ năng chơi Bài Chòi.
 
Cùng với đó, chính sách đãi ngộ cho nghệ nhân đã được ban hành và chương trình giáo dục chính quy cũng đã được thiết kế để thu hút các thế hệ trẻ. Cá nhân và đại diện nhóm, câu lạc bộ Bài Chòi đã ký Cam kết tự nguyện, đồng thuận của họ đối với đề cử…
 
Trong các Di sản Văn hóa phi vật thể từng được vinh danh tại Việt Nam, Nghệ thuật Bài chòi Trung Bộ là trường hợp rất độc đáo, khi loại hình nghệ thuật đa dạng kết hợp âm nhạc, thơ ca, diễn xuất, hội họa và văn học này "phủ sóng" tới 9 tỉnh miền Trung, bao gồm Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa và thành phố Đà Nẵng.
 
Di sản này đã được Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch Việt Nam đưa vào Danh sách di sản văn hoá phi vật thể quốc gia trong giai đoạn 2014-2016. Bản kiểm kê được lưu giữ tại Phần mềm Hệ thống thông tin quản lý di sản văn hoá phi vật thể của Cục Di sản văn hoá Việt Nam. Các Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch/Sở Văn hóa và Thể thao của 9 tỉnh có Bài Chòi chịu trách nhiệm phối hợp với cộng đồng để báo cáo hàng năm về Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch các thông tin kiểm kê di sản Bài Chòi. Viện Âm nhạc Việt Nam quản lý cơ sở dữ liệu về Nghệ thuật Bài Chòi và cập nhật hàng năm.
 
 
Đoàn đại biểu Việt Nam
 
GS Hoàng Chương, Tổng Giám đốc Trung tâm NCBT&PHVHDT, một người đã hoạt động hết sức tích cực cho việc Bài chòi được đề nghị UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới, cho rằng đây là mọt vinh dự lớn của văn hóa các tỉnh duyeenhair miền Trung. Ông cho rằng Nghệ thuật Bài chòi một loại hình nghệ thuật dân gian đặc sắc hình thành và phát triển trong quá trình người Việt vào định cư, khai phá vùng đất Đàng Trong từ cách đây nhiều thế kỷ và đã ăn sâu, bám rễ vào tâm hồn và không gian sống của người dân các tỉnh Trung Trung bộ. Đặc biệt, Bình Định là một trong những cái nôi và là trung tâm lớn của nghệ thuật Bài chòi  vừa qua đã có đóng góp đáng kể vào việc lập hồ sơ đề nghị UNSCO công nhận Bài chòi là di sản văn hóa thế giới.
 
Trong thời gian qua, mặc dù nền kinh tế của tỉnh còn gặp khó khăn, nhưng lãnh đạo tỉnh Bình Định luôn quan tâm, tạo điều kiện thuận lợi đối với công tác bảo tồn và phát huy loại hình nghệ thuật đặc sắc này. Phong trào đánh Bài chòi, hô hát Bài chòi được phục hồi và phát triển từ thành phố đến làng quê, tưng bừng nhất là những ngày tết Nguyên Đán, đâu đâu cũng dựng nêu, dựng chòi để nghệ nhân biểu diễn cho đồng bào xem và tham gia chơi-đánh Bài chòi.
 
Để tiến tới lập hồ sơ trình UNESCO, tỉnh Bình Định đã phối hợp với Trung tâm Nghiên cứu Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc tổ chức Hội thảo khoa học Quốc gia về Nghệ thuật Bài chòi trong năm 2014. Sau đó, đầu năm 2015, tỉnh đã phối hợp với Viện Âm nhạc Việt Nam tiếp tục tổ chức Hội thảo khoa học Quốc tế về Nghệ thuật Bài chòi. Hai hội thảo này đã nghiên cứu, tổng kết đánh giá một cách toàn diện cả về lý luận và thực tiễn lịch sử hình thành, lan tỏa và phát triển của nghệ thuật Bài chòi, so sánh với các nghệ thuật tương đồng trên thế giới, rút ra những bài học thiết thực trong công tác bảo tồn và phát huy di sản nghệ thuật Bài chòi cũng như tìm tiếng nói đồng thuận, cùng nhau cam kết gìn giữ, khai thác, phát huy đối với loại hình nghệ thuật này trong thời gian tới của 9 tỉnh có nghệ thuật Bài chòi. Hai hội thảo này là tiền đề để các cơ quan liên quan xây dựng Bộ hồ sơ khoa học “Nghệ thuật Bài chòi miền Trung Việt Nam” trình UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
 
Duy Quang/VHVN
CHIA SẺ ĐẾN BẠN BÈ: