HOTLINE: 0904 89 4444

Hát Xoan Phú Thọ thoát khỏi tình trạng cần bảo vệ khẩn cấp
(Phương Nam Plus) - 10 bài Hát Xoan được tuyển chọn như tiêu biểu cho Hát Xoan Phú Thọ: Giáo Trống – Giáo Phái; Kiều Giang Cách; Xin Huê – Đố Chữ; Mó Cá do phường xoan Kim Đái biễu diễn. Thơ nhang; Hò Chèo Cách; Xoan Thời Cách; Bỏ Bộ do phường xoan An Thái biểu diễn. Đóng Đám; Tứ Dân Cách do phường xoan Thét biễu diễn.
09:31 28-03-2018
Hát Xoan Phú Thọ - Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại

Hát Xoan là loại hình dân ca lễ nghi phong tục hát thờ thần, thành hoàng với hình thức nghệ thuật đa yếu tố: Có nhạc, hát, múa. Loại hình nghệ thuật này thường được biểu diễn phổ biến vào dịp đầu năm, phổ biến ở vùng đất tổ Hùng Vương tỉnh Phú Thọ.
 
 
Các nghệ nhân Hát Xoan Kim Đái - miếu Lãi Lèn
 
Hát Xoan Phú Thọ được truyền nối từ đời này sang đời khác bởi những nghệ nhân hát xoan tại các phường xoan Cổ như phường xoan Kim Đái, phường xoan An Thái, phường xoan Thét và phường xoan Phù Đức.
 
Hát Xoan thường có ba thế hệ đó là những nghệ nhân cao niên, những nghệ nhân kế cận và các bạn trẻ triển vọng, hát xoan vì thế mà nó được truyền từ đời này sang đời khá. Chính vì sự giữ gìn bảo tồn những làn điệu Xoan như thế, cùng với sự độc đáo của loại hình múa hát này, hát xoan tỉnh Phú Thọ  từ năm 2009 đã được chọn xây dụng hồ sơ trình UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới.
 
Và phải đến ngày 24 tháng 11 năm 2011,  tại hội nghị lần thứ VI của Ủy ban liên Chính phủ về bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể của UNESCO tổ chức tại Bali (Indonesia). Hồ sơ về Hát Xoan Phú Thọ của Việt Nam đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp.
 
Thoát khỏi tình trạng cần bảo vệ khẩn cấp
 
Ngay sau khi Hát Xoan Phú thọ dược UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp, những người làm quản lý văn hóa của Việt Nam như Bộ Văn hóa thể thao & Du Lịch, và  những người đứng đầu UBND tỉnh Phú Thọ đã kịp thời đề ra những phương án đúng đắn nhằm bảo vệ Hát Xoan thoát khỏi tình trạng cần bảo vệ khẩn cấp.
 
 
Các nghệ nhân Hát Xoan Kim Đái - miếu Lãi Lèn
 
Việc đầu tiên là cần phải thành lập các câu lạc bộ Hát Xoan, và chỉ trong một thời gian ngắn, rất nhiều câu lạc bộ Hát Xoan đã được thành lập (hiện nay tỉnh Phú Thọ đã có hơn 30 câu lạc bộ Htá Xoan). Vấn đề chính để duy trì các câu lạc bộ này vẫn là vấn đề kinh phí, đặc biệt là tại 4 phường Xoan cổ. UBND tỉnh Phú Thọ và tp Việt Trì đã hỗ trợ mức kinh phí hằng năm cho các phường Xoan cổ là 30 triệu đồng (UBND tỉnh), và tp Việt trì là 25 triệu đồng.
 
Có được nguồn kinh phí đầu tư từ tp Việt trì, và tỉnh Phú Thọ, Hát Xoan ngày càng được người dân Phú Thọ quan tâm hơn. Đối với Hát Xoan, trang phục là cả một vấn đề lớn, vì khi học và biểu diễn, trang phục rất được coi trọng và phải thật chu đáo. Chính nhờ nguồn kinh phí trên việc đầu tư, sắm sửa các trang thiết bị và quần áo trang phục, điều này đã tạo động lực lớn cho những người tham gia Hát Xoan.
 
 
Một tiết mục biểu diễn tại phường Xoan Kim Đái - miếu Lãi Lèn 
 
Hầu hết các nghệ nhân Hát Xoan hiện nay đều là những người cao tuổi, vì vậy việc truyền dạy Hát Xoan cho thế hệ trẻ là việc làm cần thiết để bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể này, từ đó việc Hát Xoan được truyền rộng rãi cho mọi người, đặc biệt là đối với thế hệ trẻ. Việc này tỉnh Phú Thọ đã đưa Hát Xoan vào chương trình ngoại khóa (và cả học chính thức) cho học sinh trên địa bàn tỉnh.Vì vậy mà hiện nay đặc biệt là thế hệ trẻ đã có rất nhiều người biết Hát Xoan, như vậy công lớn chính là những người làm quản lý văn hóa tỉnh Phú Thọ.
 
Rất nhiều người Hát Xoan cao tuổi ở 4 làng Xoan cổ đã được phong làm nghệ nhân dân gian, như nghệ Nguyễn Thị Lịch (phường Xoan An Thái), nghệ nhân Lê Thị Huệ (phường Xoan Phù Đức), nghệ nhân Bùi Thị Kiều Nga và nghệ nhân Nguyễn Ngọc Bảo (phường Xoan Thét) v.v…
 
Đối với những nghệ nhân dân gian trên, UBND tỉnh Phú Thọ cũng đã có sự quan tâm đặc biệt, có những chính sách đãi ngộ kịp thời, để những nghệ nhân dân gian truyền dạy Hát Xoan cho các thế hệ  kế cận, đặc biệt là truyền dạy cho thế hệ trẻ. Chính nhờ sự quan tâm đặc biệt của tỉnh Phú Thọ, chỉ trong một thời gian ngắnHát Xoan Phú Thọ đã thoát khỏi tình trạng cần bảo vệ khẩn cấp. Đây chính là việc làm đáng được ghi nhận của UBND tỉnh Phú Thọ.
 
Để chọn ra những bài Hát Xoan cổ hay nhất, dưới sự chỉ đạo của ông Hà Kế San, Phó chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ, nhiều chuyên gia, các nghệ nhân đã chọn ra được 10 bài xoan cổ hay nhất, thu âm ghi hình quay video clip để Hát Xoan Phú Thọ đến được với nhiều người ở khắp mọi nơi trên thế giới yêu thích những làn điệu Hát Xoan.
 
10 bài Hát Xoan được tuyển chọn như tiêu biểu cho Hát Xoan Phú Thọ: Giáo Trống – Giáo Phái;  Kiều Giang Cách;  Xin Huê – Đố Chữ; Mó Cádo phường xoan Kim Đái biễu diễn. Thơ nhang; Hò Chèo Cách; Xoan Thời Cách; Bỏ Bộdo phường xoan An Thái biểu diễn. Đóng Đám;  Tứ Dân Cách do phường xoan Thét biễu diễn.

Nhờ những nỗ lực bảo tồn, phát triển và có chính sách đúng đắn, Hát Xoan Phú Thọ từ khi được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại và cần bảo vệ khẩn cấp…Sau hơn 6 năm, đến ngày 8/12/2017, Hát Xoan Phú Thọ đã chính thức được UNESCO chính thức thông báo thoát khỏi tình trạng cần bảo vệ khẩn cấp.
 
Việc giữ gìn và phát huy bản sắc van hóa của dân tộc là một trong những việc làm vô cùng quan trọng. Từ việc nộp hồ sơ, được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại, Hát Xoan từ việc cần được bảo vệ khẩn cấp, cuối cùng đã thoát khỏi tình trạng cần bảo vệ khẩn cấp, điều đó cho thấy hướng đi và cách làm đúng đắn của những nhà quản lý văn hóa, đứng đầu là UBND tỉnh Phú Thọ đáng được ghi nhận.
 
Vương Quốc Hoa
CHIA SẺ ĐẾN BẠN BÈ: