HOTLINE: 0904 89 4444

Xuất lộ nhiều dấu tích mới thời Lê Trung hưng tại Hoàng thành
(Phương Nam Plus) - Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long – Hà Nội và Viện Khảo cổ học vừa tổ chức Hội thảo “Báo cáo sơ bộ kết quả khai quật thăm dò Khu vực chính điện Kính Thiên năm 2018”.
14:28 21-05-2019
Khu vực được báo cáo khai quật thăm dò nằm ở phía Đông nền điện Kính Thiên (giáp đường Nguyễn Tri Phương) với tổng diện tích gần 1000m2. Sau gần một năm khai quật thăm dò và nghiên cứu chỉnh lý, tại hội thảo, các nhà khoa học đã có những nhận định bước đầu về tính chất, niên đại, quy mô, chức năng và giá trị của các di tích đã xuất lộ tại hố khai quật khu vực chính điện Kính Thiên.
 

Móng đá thời Lê Trung hưng

Theo PGS.TS Tống Trung Tín, Chủ tịch Hội Khảo cổ học Việt Nam, cuộc khai quật 2018 đã làm xuất lộ tầng văn hoá dày gần 6,5m với các lớp văn hóa có niên đại khoảng từ thời Đại La, qua các thời Lý, Trần, Lê, Nguyễn đến thời hiện đại. Một số dấu tích kiến trúc thuộc các thời kỳ Lý, Trần, Lê sơ và Lê Trung hưng đã bị phá hủy phần lớn bởi một ngòi nước sâu, có móng kè đá, tường gạch với quy mô rất lớn và kiên cố có niên đại vào khoảng thế kỷ 17-18. Nổi bật tại hố đào năm 2018 là cấu trúc hồ/ao có hình dạng khá phức tạp và dấu tích móng đá khoảng thời Lê Trung hưng. “Đây là điểm khác biệt với hố đào năm 2017 và khác tất cả các cuộc khai quật trước đó. Dù chưa rõ chức năng chân móng kiến trúc xây bằng đá, nhưng việc phát hiện cho thấy tầm quan trọng và giá trị to lớn của khu di tích chính điện Kính Thiên”- PGS.TS Tống Trung Tín khẳng định.

Cuộc khai quật còn tìm thấy nhiều loại hình di vật khác nhau, gồm đồ đất nung, đồ gốm, cấu kiện gỗ, đồ kim loại. Trong đó, số lượng lớn là gạch ngói, đặc sắc nhất là nhóm gạch ngói và vật liệu trang trí lợp mái cung điện có tráng men vàng (hoàng lưu ly) và men xanh (thanh lưu ly) thuộc thời Lê sơ (thế kỷ 15 - đầu thế kỷ 17). Những di vật này cho phép hình dung rõ thêm về loại “ngói rồng” lợp mái cung điện trong khu vực chính điện Kính Thiên của Hoàng đế Lê sơ.

 

Qua kết quả khai quật, các nhà khoa học đã xác định được dấu tích kiến trúc thời Lý, Trần, Lê sơ và Lê Trung hưng với các loại hình kiến trúc như móng cột, đường đi, bồn hoa, móng đường, móng hồ/ao… Theo GS. Lê Văn Lan, hố khai quật lần này được xác định là phía sau, chếch hướng Đông Bắc của Điện Kính Thiên. Sau Điện Kính Thiên là nội cung với cảnh quan thiên nhiên và vùng nước và hồ. Di tích đường đi xuất lộ tại khu vực góc Tây Bắc hố khai quật, với phần giữa là lối đi chính rộng 1,14m, hai bên là lối đi phụ kết hợp nền sân và bồn hoa trang trí. Gạch lát đường ở giữa bằng gạch thỏi và gạch chữ nhật. Các phần gạch nền chữ nhật thuộc phần lối đi và nền sân, đường rẽ nhánh… Đây có thể là một dấu tích móng đường vào các cung điện phía sau cấm thành Thăng Long thời Lê Trung hưng. “Theo suy luận của tôi khi kết nối lần khai quật trước đó, có thể hình dung ra đây là hồ nước và bến tắm. Do đó khu vực này chính là góc Đông Bắc của Cấm thành trung tâm Hoàng Thành” - GS. Lê Văn Lan dự đoán.

Các nhà khoa học cũng nhìn nhận, lần khai quật này bước đầu nhận thấy có một vài dấu tích kiến trúc lớn có những nét đặc trưng đáng quan tâm. Dấu tích móng đá xếp gạch phía trên thời Lê Trung hưng cũng được đa số các nhà khoa học tại hội thảo dự đoán “có thể là một loại hình ao/hồ trong hoàng cung”.

 

Có thể là phần móng của điện Ngọc Hà

GS.TS Nguyễn Quang Ngọc - Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam cho rằng, cuộc khai quật lần này đã làm rõ bản đồ Hồng Đức. Đây là bản đồ đưa ra nhiều tư liệu lịch sử về Hoàng thành Thăng Long thời Lê Trung hưng ở thế kỷ thứ 17. “Nếu soi vào bản đồ Hồng Đức chúng ta sẽ thấy rõ, bên phải của hướng Đông điện Kính Thiên có chữ “Ngọc Hà”, ở phía trái là chữ “Chí Kính”. Chữ “Ngọc Hà” đó có người giải thích là dòng sông Ngọc cũng có lý. GS. Nguyễn Quang Ngọc giải thích thêm, vì điện Càn Thiên khi vua Lý Công Uẩn xây dựng xung quanh cũng có rất nhiều cây cầu. Lúc đầu chúng tôi không hiểu tại sao ở một thế đất bằng như thế mà người xưa lại cho xây cầu nhưng tìm hiểu kỹ là do chỗ này ngày xưa có  nhiều sông nước. Các cụ đến triều yết kiến vua phải đi thuyền. Như thế thấy rằng, hệ thống nước có ở khu vực này từ sớm nhưng đã được cải tạo đi rất nhiều. Đến thời Lê Trung hưng, chắc chắn phía trước điện Ngọc Hà có một dòng sông hoặc một hồ nước. Trong bản đồ vẽ ở phía trên điện Ngọc Hà là một cái hồ, chính xác là phía trước điện Vạn Thọ (chỗ vua ở).

 

“Tôi tin chắc rằng, nếu chúng ta giải mã được bản đồ Hồng Đức thì sẽ làm rõ được quy mô điện Ngọc Hà và tôi cũng tin nền kè chúng ta phát hiện được trong lần khai quật này chính là một phần móng của điện Ngọc Hà. Điện này sau khi đổ sụp thì các kiến trúc lẫn phần mái rơi xuống lòng sông vì thế chúng ta mới phát hiện được nhiều hiện vật thời Lê sơ, Lê Trung hưng lẫn với các hiện vật Lý, Trần trong cuộc khai quật khảo cổ năm 2018 vừa qua” – GS. Nguyễn Quang Ngọc nhận định. Để có thêm tư liệu làm sáng tỏ những nhận định của mình, GS. Nguyễn Quang Ngọc cũng đề xuất, “nếu mở rộng khai quật ra phía Đông thì sẽ tìm thấy nền móng cung điện của thời Lê Trung hưng. Và nếu tìm ra được dấu tích của điện Ngọc Hà thì sẽ làm rõ được trục trung tâm của cấm thành Thăng Long dưới thời Trần”.

Kết quả cuộc khai quật đã góp thêm nhiều tư liệu để làm rõ giá trị to lớn, phong phú và đa dạng với 3 tiêu chí nổi bật toàn cầu của di sản thế giới Hoàng thành Thăng Long. Kết quả này cũng góp phần thực hiện Đề án nghiên cứu khôi phục không gian điện Kính Thiên thời Lê.

 
Khải Bình
Theo baodulich.net.vn
CHIA SẺ ĐẾN BẠN BÈ: