HOTLINE: 0904 89 4444

Về miền gái đẹp “say” điệu Páo dung!
(Phương Nam Plus) - Được mệnh danh là “miền gái đẹp”, Tuyên Quang đã mang lại nguồn cảm hứng vô hạn trong những sáng tác của các nghệ sỹ, nhà văn, nhà báo. Vẻ đẹp thiên phú của thiên nhiên, con người nơi đây cũng đã sản sinh ra những nét văn hóa phi vật thể đáng tự hào…
22:31 19-03-2021
Hát Páo dung - điệu hát dân ca quen thuộc của dân tộc Dao tại tỉnh Tuyên Quang, đây là điệu hát có nội dung đề cao tinh thần lao động sáng tạo, đạo đức, lẽ sống, phép ứng xử, ca ngợi thiên nhiên, tình yêu đôi lứa trong mỗi lúc nông nhàn, khi xuân sang, tết đến… 
 
 

Hát páo dung của đồng bào Dao ở Na Hang

Ở từng nhóm người Dao khác nhau thì điệu Páo dung cũng có sự khác nhau trong biểu diễn. Páo dung ở các nhóm người Dao Quần Trắng, Áo Dài ở Hàm Yên, Yên Sơn… là âm điệu kéo dài, trầm. Người Dao Đỏ, Dao Tiền ở Nà Hang, lại có làn điệu bay bổng bổng. 

Trai gái người Dao hát giao duyên để tìm hiểu và tìm được người bạn tâm đầu ý hợp. Khi đó họ trao nhau chiếc khăn thêu để làm tin, để gửi gắm tình cảm. Các cuộc hát giao duyên diễn ra sôi nổi với những làn điệu nhất định, lời hát thường được ứng khẩu tại chỗ. Trong hát giao duyên còn có thể loại hát đối đáp giữa nam và nữ đã có vợ, có chồng. Mục đích chính của các cuộc hát này là để thưởng thức tài nghệ của nhau nên nội dung hát tập trung ca ngợi sản xuất, ca ngợi thiên nhiên, hỏi thăm sức khoẻ, đồng áng.
 
Hát răn dạy với nội chủ yếu là khuyên dạy con cháu, và mọi người không làm việc xấu; nhắc nhở con cái ghi sâu công ơn sinh thành của cha mẹ, chăm chỉ học hành, đỗ đạt. Ngoài ra, khi có cuộc vui gia đình, bạn bè, dòng họ thì người Dao thường hát uống rượu. Nội dung bài hát phù hợp với từng hoàn cảnh cụ thể và phù hợp với tiệc rượu.

Hiện nay hát Páo dung vẫn được người dân tộc Dao gìn giữ. Tuy nhiên số người biết hát làn điệu Páo dung ngày càng ít. Vì vậy việc bảo tồn và phát huy làn điệu Páo dung - văn hoá phi vật thể độc đáo này là cần thiết trong điều kiện hội nhập và phát triển hiện nay.

Hiện nay, đồng bào Dao ở tỉnh Tuyên Quang rất phấn khởi vì Páo dung - làn điệu dân ca ngọt ngào của dân tộc Dao đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Theo tiếng của dân tộc Dao, “Páo dung” có nghĩa là "ca hát”. Đây cũng là phương tiện chuyển tải những tâm tư, tình cảm và ước muốn của người Dao trong cuộc sống thường ngày.

Theo các nghệ nhân thì hát Páo dung ra đời và phát triển từ trong lao động sản xuất, từ nhu cầu đời sống tinh thần và tín ngưỡng của cộng đồng dân tộc Dao. Páo dung được lưu truyền qua nhiều thế hệ, tồn tại cho đến ngày nay và trở thành một nét sinh hoạt văn hoá đặc sắc của người Dao ở Tuyên Quang.

Với người Dao, nghệ thuật hát Páo dung luôn được giữ gìn như báu vật. Cứ mỗi dịp Tết đến, xuân về, nam thanh nữ tú người Dao lại rủ nhau đi hát từ bản này sang bản khác.

Cuộc hát say sưa khiến họ như quên ngày, quên tháng. Dẫu có tàn cuộc, chia tay, nhưng dường như những cuộc Páo dung chưa bao giờ kết thúc để rồi đến khoảng tháng 8, tháng 9 âm lịch, khi vụ mùa đã xong, trai gái trong bản lại tiếp tục lời hẹn Páo dung ngày nào.
 


Nhạc sỹ Nguyễn Tài Tuệ (người thứ 3 từ trái sang) xúc động hát cùng đồng bào khi về thăm Na Hang tại xã Yên Hoa.

Hát Páo dung được chia thành các loại hình: Hát Páo dung sinh hoạt gồm các bài hát ru, hát vui chơi, hát giao duyên, hát đối đáp nam nữ, hát than…; hát Páo dung lễ nghi tín ngưỡng - phong tục gồm các bài hát được sử dụng trong các nghi lễ truyền thống của đồng bào Dao như lễ cấp sắc, lễ cưới, đám tang, cúng đầy tháng…

Hát Páo dung mang chất trữ tình đằm thắm, mượt mà, thể hiện nét tươi sáng và giản dị của tâm hồn người Dao. Giá trị văn hóa lớn nhất được thể hiện trong những làn điệu Páo dung chính là định hướng giáo dục con người hiểu biết cội nguồn dân tộc, quê hương. 

Với mỗi ngành Dao, lối hát Páo dung có sự khác biệt trong âm hưởng của làn điệu. Điển hình như, hát giao duyên của người Dao Áo dài có những nét riêng, thể hiện sự tế nhị trong quan hệ tình cảm giữa nam và nữ.
 
Khi người con trai gặp người con gái, muốn làm quen, sẽ hát: "Hôm nay số may được gặp cô nàng, sợ cô nàng không đồng ý tâm sự với nhau, thì mai sau chỉ biết thương nhớ ở đằng sau thôi…". Người con gái nếu đồng ý sẽ đáp lại: "Hôm nay cũng nhiệt tình gặp anh chàng thương quý nhau, đi bộ không còn biết đến giờ giấc nữa…"

Về với Na Hang, cùng với vẻ đẹp trời phú của thiên nhiên, con người nơi đây cũng tỏa sáng, lộng lẫy trong những điều bình dị nhất. Na Hang cũng là “điểm đến” của rất nhiều các văn nghệ sỹ. Họ về với Na Hang như về “nguồn kho báu” của cảm hứng để sáng tác...
 
Đức Hạnh
CHIA SẺ ĐẾN BẠN BÈ: