HOTLINE: 0904 89 4444

Một bài thơ say đặc sắc của Thánh thơ Cao Bá Quát
(Phương Nam Plus) - Căn cứ vào nội dung và nhất là một vài thi liệu quen thuộc, có thể đoán định Cao Bá Quát viết bài Bạc vãn tuý quy ở Hà Nội, khi ông có khoảng bốn năm bị thải hồi, nằm khàn như con hạc ốm bên hồ Tây. Chính xác hơn là ở ngôi nhà của ông bên hồ Trúc Bạch, quãng gần cửa Bắc ngày nay. Thời gian này, nhà thơ nhàn rỗi sáng tác nhiều.
15:03 12-05-2020
 
Nhà thơ Cao Bá Quát. Ảnh internet

Phiên âm:
 
BẠC VÃN TUÝ QUY
 
Minh đính quy lai bất dụng phù,
Nhất giang yên trúc chính mô hồ.
Nam nam tự dữ liên hoa thuyết,
Khả đắc hồng như tửu diện vô?
 
Dịch nghĩa:
 
CHIỀU TÀ, SAY TRỞ VỀ
 
Say mềm, đi về không cần người đỡ,
Cả một dải sông mịt mờ những khói cùng tre.
Lầm rầm khẽ hỏi bông hoa sen:
“Có đỏ được bằng mặt rượu của ta không?”.
 
Dịch thơ
 
Say mềm, người đỡ chả cần,
Một sông khói trúc, phù vân mịt mờ.
Thì thầm hỏi búp sen tơ,
Mặt hoa với mặt người thơ…ai hồng?
 
(VŨ BÌNH LỤC-dịch)
 
Căn cứ vào nội dung và nhất là một vài thi liệu quen thuộc, có thể đoán định Cao Bá Quát viết bài Bạc vãn tuý quy ở Hà Nội, khi ông có khoảng bốn năm bị thải hồi, nằm khàn như con hạc ốm bên hồ Tây. Chính xác hơn là ở ngôi nhà của ông bên hồ Trúc Bạch, quãng gần cửa Bắc ngày nay. Thời gian này, nhà thơ nhàn rỗi sáng tác nhiều.
 
Ông cũng thi thoảng giao lưu gặp gỡ một số bạn bè thân, như tiến sĩ Vũ Tông Phan, tiến sĩ Nguyễn Văn Lý, Phương Đình Phó Bảng Nguyễn Văn Siêu… Đương nhiên, thi thoảng lại cũng có những cuộc rượu, hiếu hỉ với bà con, và cả với quan hệ quê hương, gia đình nội ngoại. Ngoài, cũng còn có những cuộc vui, do những học trò cũ thành đạt của thầy Cao. Ấy cũng là lẽ thường, huống hồ, Cao Chu Thần vẫn là một “Cụ Cử” được nhân dân và kẻ sĩ Bắc hà vô cùng kính trọng.

Chắc là thầy Cao mới đi dự tiệc về. Uống say, gọi là say mềm, nhưng thực ra cũng chỉ mới là say “chếnh choáng” đấy thôi. Chếnh choáng thôi, nên mới “Không cần người đỡ”(bất dụng phù) mà liêu xiêu ngây ngất, tự mình gắng gượng mà đi về. Đường về, cũng không biết bao xa, nhưng chắc chắn là thi nhân đi bộ. Có lẽ nơi có tiệc tùng do người ta mời, cũng quanh quất đâu đó đoạn Yên Phụ, bên bờ sông Hồng, ngày ấy còn bát ngát tre pheo, chính là cái luỹ tre bảo vệ thành Đại La xưa, bên bờ sông Lô (Một tên khác của sông Hồng) trong thơ Đoàn Nguyễn Tuấn (Luỹ tre thành Đại La) hay chăng? Chếnh choáng hơi men, nhưng cũng còn đủ tỉnh táo để có thể ngẩng đầu quan sát xung quanh, chỉ thấy “Mịt mùng những khói cùng tre”. Đang là mùa hạ, hoặc là cuối hạ đầu thu, cho nên Hồ Tây vẫn còn hoa sen nở. Khách say “Lầm rầm hỏi khẽ bông hoa sen, rằng: Mặt hoa kia có đỏ được bằng mặt rượu của ta không?”…

Vậy là hai câu sau, kết thúc bài thơ, mới tỏ cái chếnh choáng của thi nhân, nửa say nửa tỉnh. Hỏi hoa sen đang nở hồng rực rỡ thế kia, hỏi khẽ thôi, lầm rầm thôi, như thể ta với hoa vốn đã là tri âm tri kỷ từ lâu lắm rồi, biết nhau từ lâu lắm rồi. Rằng hoa sen đỏ đẹp đẽ nhường kia, liệu có đỏ bằng mặt ta đang đỏ vì rượu hay không? Như thế là mặt hoa mặt rượu tương phùng, tương giao xuân sắc, cũng đều là rực rỡ sáng láng một vùng trời! Quả là một ý thơ lạ, sâu sắc và gợi nhiều thi vị. Một hồn thơ trong trẻo, nặng trĩu tình đời, tài hoa hiếm thấy, khiến người đời tâm phục khẩu phục, chẳng tiếc lời mà tôn vinh ông vào bậc Thánh Thơ, kể cũng không lấy gì làm lạ!
 
Vũ Bình Lục
CHIA SẺ ĐẾN BẠN BÈ: