HOTLINE: 0904 89 4444

Xây dựng đình Gẩu - thờ “Lỗ Đinh Sơn thất vị Đại vương”
(Phương Nam Plus) - Đình Gẩu thuộc phường Đống Đa, thành phố Vĩnh Yên (Vĩnh Phúc) được xây dựng vào triều đại nhà Trần, thờ 7 anh em họ Lỗ “Lỗ Đinh Sơn thất vị Đại vương” người ở làng Bồ Lý, tổng Lữ Lượng, động Tam Dương, phủ Đoan Hùng (nay là xã Bồ Lý, huyện Tam Đảo, Vĩnh Phúc).
23:46 23-08-2019
Bảy anh em họ Lỗ có công giúp vua Trần Thái Tông đánh giặc Nguyên - Mông (1258) giữ yên bờ cõi. Riêng thành phố Vĩnh Yên có 18 nơi thờ tự, trong đó phường Đống Đa có đình Sậu, đình Gẩu, đền Mới thờ Lỗ Đinh Sơn Thất Vị Đại Vương.
 
 
Đình Gẩu đang được xây dựng tại phường Đống Đa, TP Vĩnh Yên

Đình trước đây ở khu vực lò Vôi - nay là khuôn viên của Trung tâm hoạt động thanh thiếu nhi tỉnh Vĩnh Phúc, thuộc phường Đống Đa. Đến năm 1965, đình bị bom Mỹ đánh tan, vì điều kiện dựng lại đình không có nên bài vị, đồ thờ được chuyển đến “để nhờ” tại chùa Sơn Cao, thuộc phường Ngô Quyền để sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng hơn nửa thế kỷ.
 
 
Bài vị, đồ thờ tại chùa Sơn Cao

Trước nhu cầu về sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của nhân dân làng Gẩu nói riêng và phường Đống Đa nói chung. Thành ủy Vĩnh Yên đã báo cáo Tỉnh ủy, UBND tỉnh Vĩnh Phúc về việc cấp thiết xây dựng công trình tín ngưỡng - tôn giáo đình Gẩu mới, được sự đồng ý của các cơ quan cấp trên, Thành ủy Vĩnh Yên đã giao các phòng, ban tìm vị trí phù hợp, đến khoảng giữa năm 2018 đã tìm được địa điểm phù hợp, cách vị trí đình cũ khoảng gần 500 mét, trên khu đất cao, hướng xung quanh đình rộng rãi thoáng mát.
 
 
Đình Gẩu đang được hoàn thiện

Với vai trò to lớn đối với việc bảo vệ các di tích tín ngưỡng - tôn giáo, nhân dân địa phương, ở trong và ngoài tỉnh tham gia đóng góp tu bổ di tích với số tiền khoảng hơn 3 tỷ đồng. Đến cuối năm 2018, đình Gẩu mới được khởi công xây dựng, dự kiến đến cuối năm 2019, đình Gẩu mới sẽ hoàn thành và đi vào hoạt động phục vụ sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của người dân trong vùng.

Có thể thấy rằng việc sửa đình, sửa chùa, xây mới và sự đóng góp tiền của, công sức của người dân sở tại và người dân ngoài làng, xã khác đã có truyền thống từ lâu đời. Qua các thư tịch, tài liệu, chúng ta biết rằng, ở thời Lý và các thời Trần, Lê, Mạc nối tiếp sau, triều đình trung ương đã tiến hành phân loại di tích, cụ thể là những ngôi chùa, đình tiêu biểu, để quản lý. Các ngôi đình, chùa vốn đã có lịch sử lâu đời, gắn với một sự kiện, một biến cố lớn nào đó thường được xếp di tích lịch sử văn hóa từ cấp tỉnh trở lên. Việc xây đình Gẩu mới nói riêng và các công trình tâm linh khác trên địa bàn TP Vĩnh Yên là một truyền thống tốt đẹp của nhân dân được hình thành từ quá khứ, vẫn được duy trì tới ngày nay.
 
 
Mái đình Gẩu đang được trang trí
 
Kiến trúc của đình Gẩu mới được phục dựng theo kiến trúc đình làng Bắc Bộ xưa giản dị và trang nhã, mộc mạc song không kém phần tinh tế, kiến trúc, mỹ thuật đình Gẩu mới mang các yếu tố thuần Việt riêng biệt, thể hiện sự trở về, tiếp nối truyền thống văn hóa Đông Sơn, là biểu tượng sống động, chân thực, thành quả nghệ thuật kết tinh hàng ngàn năm của người Việt.
 
Qua bản thiết kế và công trình đang xây dựng thì phần mái của đình Gẩu là yếu tố đặc sắc nhất của đình. Đặc biệt là 4 góc mái đình kéo cong về 4 phía tạo thành các đầu đao duyên dáng làm cho kiến trúc trở nên nhẹ đi, như bay bổng trong không gian. Nghệ thuật lợp mái và lát sàn theo chiều ngang hòa nhập vào cảnh quan, các thành phần của kiến trúc được thực hiện một cách tinh xảo.

Tương truyền, 7 vị anh Hùng họ Lỗ đều là anh em ruột ở phủ Đoan Hùng, Động Tam Dương (ngày nay là xã Bồ Lý, huyện Tam Đảo). Vốn là những vị anh hùng kỳ tài, mưu lược nên 7 anh em họ Lỗ đã đầu quân, phù tá nhà Trần dẹp giặc ngoại xâm giữ nước. Trong trận đánh quân Nguyên Mông, vào ngày mùng 2 tết năm Mậu Ngọ (1258), 7 anh em họ Lỗ vâng lệnh vua đem quân ra trận. Đêm hôm đó, quân tướng đã làm lễ tế cờ, thề ước và tuyển mộ thêm quân ở quê hương là vùng Bồ Lý, Hữu Thủ (Tam Đảo). Sáng ngày mùng 3 tết, đạo quân đi qua vùng Nhân Ngoại (Tam Dương) được nhân dân tưng bừng đón tiếp, mổ lợn khao quân nhưng cỗ chưa làm xong thì được tin cấp báo quân giặc đang tiến đến gần.

Bảy anh em vội lệnh cho quân sĩ dùng thịt lợn chưa nấu chín và dùng tiết lợn xoa lên trán để tỏ rõ lòng quyết chiến và tiến ra trận tiền. Trận chiến với quân Nguyên Mông diễn ra vô cùng quyết liệt. Bảy anh em cùng quân sĩ đã giết và làm chết đuối hàng ngàn tên giặc Nguyên Mông trên các khúc sông Cà Lồ thuộc địa phận Nội Phật, Kẻ Đạo, Hương Canh lập công lớn. Quân Nguyên Mông thua trận chạy tán loạn. Bảy anh em dẫn quân cùng các đạo quân khác tiếp tục truy kích địch, khí thế như triều dâng thác đổ.
 
Sau khi đất nước sạch bóng quân thù, bảy anh em họ Lỗ đều được vua Trần ban thưởng và phong tước Đại Vương; phong đất ngụ ở vùng Tam Dương, Đinh Sơn, Miêu Duệ.

Vua Trần Nhân Tông phong tặng cả 7 vị là “Tả Hà Nhất Đái Thất Vị Đại Vương”. Ý nghĩa danh hiệu này là “7 vị Đại Vương một dải phía tả sông Hồng. Các triều đại phong kiến từ triều Trần đến triều Nguyễn đều có sắc phong cho 7 vị anh hùng họ Lỗ và đưa vào mục sơn thần của đất nước đề nhân dân tôn thờ mãi mãi. Bảy anh em họ Lỗ được nhân dân nhiều làng dọc bờ sông Hồng, sông Lô, từ chân núi Tam Đảo xuôi đến giáp ranh Hà Đông (cũ) lập đền thờ.


Hàng năm, cứ đến này mồng 7 và mồng 8 tháng Giêng, nhân dân và con cháu làng Gẩu cùng du khách thập phương lại tụ họp dự hội và rước kiệu, làm lễ dâng hương để tưởng nhớ công lao 7 vị anh hùng họ Lỗ, tế lễ và mở tiệc tưng bừng. Với người làng Gẩu, đây là lễ hội lớn và đặc sắc nhất trong năm.
 
Phúc Vĩnh
CHIA SẺ ĐẾN BẠN BÈ: