HOTLINE: 0904 89 4444

Đôi nét về vùng văn hoá “Lưỡng Kiên Sơn”
(Phương Nam Plus) - Nói đến vùng văn hóa “Lưỡng Kiên Sơn”, là nói đến lèn Hai Vai và lèn Hố Lĩnh, thuộc địa phận ba xã: Diễn Bình, Diễn Minh và Diễn Thắng (thuộc huyện Diễn Châu, Nghệ An). Nơi đây chứa đựng nhiều trầm tích lịch sử, gắn với nhiều nhân vật nổi tiếng không chỉ ở xứ Nghệ.
17:16 28-08-2019


Dạ Lam Cổ Am được đầu tư xây dựng khang trang

Lèn Hai Vai là hòn núi đá, nằm giữa vùng chiêm trũng thuộc ba xã, Diễn Minh, Diễn Bình và Diễn Thắng, trông rất uy nghi. Lèn đứng sừng sững giữa cánh đồng trông giống như một thân hình vạm vỡ, hai vai người khổng lồ không có đầu nên dân tình quen gọi là lèn Hai Vai.

Lèn Hố Lĩnh thuộc địa phận xã Diễn Minh, phía Tây giáp xã Diễn Minh, phần đa vẫn giữ nguyên vẻ hoang sơ của nó, cây cối quanh năm xanh tốt tạo nên vẻ huyền bí, các loại chim muông thường chọn nơi đây trú ngụ và làm tổ, báo hiệu một cùng đất lành.

Nếu du khách đi theo đường 7A từ thị trấn Diễn Châu lên khoảng 7km theo hướng Tây, sẽ thấy hai hòn lèn sừng sững, đó là biểu tượng chung cho vùng đất nơi này. 

Theo truyền thuyết cha ông để lại, thì hai hòn lèn được hình thành và tồn tại hơn 50 triệu năm trước, từ xưa, nơi đây là thềm lục địa của biển, dần dần thủy triều rút ra xa, nơi đây trở thành bãi bồi, được con người gây dựng và sinh sống, chính vì thế, nó tạo nên một nét đặc trưng riêng cho một vùng văn hóa, người dân nơi đây xem lèn Hai Vai là biểu tượng của văn hóa “Lưỡng Kiên Sơn”. 

Bao thế hệ con người đã ra đi, nhưng hai hòn lèn vẫn sừng sững giữa mây ngàn gió núi, qua bao thời gian, gắn với cuộc sống của bao lớp người mà tô điểm cho những nét văn hóa Lưỡng Kiên Sơn ngày một phong phú. 

Trong chiến tranh, nơi đây là những căn cứ địa cách mạng, là những hầm chứa đạn, bom, chứa thực phẩm, là trung tâm thông tin liên lạc. Hiện nay, ở đây vẫn đang còn di tích rất nhiều hang động như: Hang Thắt Cổ, hang Khỏm, hang Tiên Động,… đó là nơi tránh đạn, bom, kẻ thù trong các cuộc kháng chiến trường kỳ.

Lèn Hai Vai là biểu tượng, là ngọn hải đăng để ngư dân định hướng theo mà tìm về sau những chuyến đi biển dài ngày. Lèn cũng là nơi để người dân mưu sinh trong những thời buổi khó khăn như nhặt củi, hái rau, bắt chim, lấy phân dơi bán kiếm tiền đong gạo.

Có thời, vì điều kiện kinh tế khó khăn, người dân đã tự ý khai thác đá để mưu sinh, nhận thấy di sản văn hóa của lèn Hai Vai đang bị đe dọa, nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Võ Văn Trực, người con làng Hậu Luật, Diễn Bình, người rất tâm huyết với quê hương, đã có một số bài nghiên cứu. Những bài viết của ông như một hồi chuông cảnh tỉnh, đã đến được với các cơ quan chức năng. Ngày 12/2/1994, lèn Hai Vai được công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia, cần được bảo tồn, lèn Hai Vai như được hồi sinh trở lại.

Cách đây khoảng 600 năm, tại lèn Hố Lĩnh, nhân dân đã xây dựng ngôi chùa Cổ Am, là nơi tín ngưỡng văn hóa của người dân nơi đây. Sau một thời gian dài không được trùng tu, bảo dưỡng, chùa đã xuống cấp nghiêm trọng. Vào năm 2011, chùa được Đại đức Thích Tâm Thành, Phó Trụ trì chùa Hoàng Pháp tại thành phố Hồ Chí Minh, đã hướng dẫn bà con phật tử về đây tu tâm nhằm đưa phật pháp vào giảng dạy, Đại đức đã vận động phật tử, dựng nên một giảng đường tạm thời, ở phía phần đất trống của chân lèn Hố Lĩnh.

Để đáp ứng nhu cầu của các phật tử và người dân, tháng 12/2013, với sự giúp đỡ của cơ quan chức năng, Đại đức Thích Tâm Thành, cùng với các phật tử và người dân nơi đây, đã khởi công xây dựng Dạ Lam Cổ Am, đến tháng 6/2017 thì hoàn thành trong niềm hoan hỷ của mọi người. Chùa được quy hoạch xây dựng trên 14 ha, nằm trong khuôn viên là một phần núi đá bao bọc, hiện nay chùa đã được công nhận là di tích lịch sử quốc gia, tín ngưỡng văn hóa Lưỡng Kiên Sơn và vẻ đẹp đặc trưng nơi đây, đã được nhân dân mọi miền đất nước biết đến.

Đa số người dân vùng này, sống bằng nghề thuần nông, nên tính cách con người nơi đây rất thuần khiết, hiền hậu, đảm đang, chịu thương chịu khó, luôn lấy tiếng hát làm niềm vui trong cuộc sống, lao động lam lũ. Nơi đây đã nuôi dưỡng những tâm hồn thi sĩ, sản sinh ra nhiều nhà văn, nhà nghiên cứu văn hóa, nhà viết kịch… nổi tiếng, những người con quê hương, đi lên từ phong trào quần chúng, đến chuyên nghiệp, đến tầm cỡ quốc gia. Có thể nhắc đến Nhà thơ Trần Hữu Thung, nhà viết kịch, nhạc sỹ Nguyễn Trung Phong, nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Nguyễn Nghĩa Nguyên (Diễn Minh); Nhà thơ, nhà báo, nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Võ Văn Trực, nhạc sỹ Hoàng Nguyên (Cao Cự Phúc) với ca khúc:” Ai lên xứ hoa đào”, nhà viết kịch Nguyễn Trung Đính, Nguyễn Trung Giáp -  một trong những người đầu tiên đưa văn hóa phi vật thể vào nhân loại (Diễn Bình); Nhà thơ Trần Kỳ, Trân Duy, Trần Hy (Diễn Thắng). 
 

Có thể nói nói, những thế hệ trước đã tạo dựng và hình thành nên những tên tuổi trên các lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật thì ngày nay phong trào quần chúng ngày càng lớn mạnh, các phong trào nghệ thuật diễn ra rất sôi động. Trong các làng xã vùng này, hầu như đã thành lập được câu lạc bộ ca, trù đậm đà hương vị xứ Nghệ, nổi bật có CLB văn nghệ làng Vân Tập (Diễn Bình) do chị Nguyễn Thị Lê làm chủ nhiệm, thường xuyên tham gia biểu diễn nhiều nơi và được đánh giá cao, những cây thơ phong trào như Nguyễn Trung Thu, Nguyễn Trung Hợi, Nguyễn Thế Thắng, nhạc sỹ Hà Yến, ca sỹ Nguyễn Thanh Hải… đã khơi dậy được tiềm năng, phát huy được văn hóa nơi đây. Đặc biệt, hiện nay ba xã Diễn Minh, Diễn Bình và Diễn Thắng đã được Bộ Nội vụ phê duyệt, sáp nhập 3 xã thành một xã có tên gọi là xã Minh Châu, sau khi sáp nhập xã mới, có diện tích 17,15km2, dân số 11.600 người, trong giai đoạn 2019 - 2021. 

Đây là một tín hiệu vui, bởi sau khi sáp nhập, thì cái nôi văn hóa ba xã vùng Lưỡng Kiên Sơn, được hội tụ một cách đầy đủ nhất, từ đó tạo nên sức mạnh trong phong trào chung, thể hiện cái tinh hoa của 3 xã về một nơi, để gìn giữ, phát huy thế mạnh, để vùng văn hóa Lưỡng Kiên Sơn đi đúng với giá trị của nó, càng lớn mạnh trong tương lai.
 
Thế Thắng
CHIA SẺ ĐẾN BẠN BÈ: