HOTLINE: 0904 89 4444

Tinh hoa Nghề mộc truyền thống ở Yên Long
(Phương Nam Plus) - Làng nghề mộc Yên Long (Thanh Yên, Thanh Chương, Nghệ An) từ lâu nổi tiếng với nghề làm mộc truyền thống. Với bề dày trên 100 năm lịch sử, trải qua bao thăng trầm, nghề mộc ở đây vẫn được truyền lại cho nhiều thế hệ và để lại những kỹ thuật chế tác trên từng sản phẩm đồ gỗ, tạo nên thương hiệu uy tín, qua đó góp phần thúc đẩy kinh tế địa phương phát triển.
16:11 09-12-2019


Xưởng mộc của gia đình nghệ nhân Bùi Văn Tuấn

Nghề “cha truyền con nối”

Nghề mộc truyền thống Yên Long qua hàng chục thế hệ với bao nhiêu lớp nghệ nhân được sinh ra, bao lớp kế cận, cứ thế, theo dòng chảy đã dần tạo được thương hiệu tại địa phương cũng như trên địa bàn tỉnh. Đến làng mộc Yên Long hôm nay ít thấy hình ảnh của những cụ ông, cụ bà ngồi đục đẽo như trước mà thay vào đó là những thanh niên trai tráng còn rất trẻ. Họ là những thế hệ thứ 6, thứ 7 nối tiếp làng nghề, có người là thợ, nhưng cũng có không ít trong số đó đã trở thành chủ xưởng. 

Nghề mộc Yên Long từ lâu vẫn nổi tiếng với các công trình làm nhà gỗ, nhà thờ họ, từ đường, đình chùa... Theo như lời kể của các cụ cao niên, nghề mộc đã xuất hiện và tồn tại từ nhiều đời nay, hiện cũng không xác định được ai là tổ nghề cũng như nghề có từ bao giờ. Tuy nhiên, tại một số đình, chùa, từ đường trong làng vẫn lưu giữ các bức chạm khắc có tuổi đời trăm năm. 

Là một trong những người có 40 năm tay nghề, Nghệ nhân Đinh Bạt Quang (57 tuổi) - Xóm Yên Long (Thanh Yên) chia sẻ: “Nghề mộc đã gắn liền với dân làng chúng tôi từ rất lâu rồi, hầu hết các hộ dân trong xóm đều có người theo nghề mộc. Tuy nhiên người dân trong làng cũng không ai biết chính xác nghề mộc ra đời khi nào cả, chỉ biết được truyền từ đời này qua đời khác, theo kiểu “cha truyền con nối” và cho đến tận bây giờ vẫn không ngừng phát triển. 
 



Ông Quang cho rằng: Làm nghề này đòi hỏi đức tính chịu khó, tỉ mẩn đến từng chi tiết, không những vậy người thợ cũng phải rèn cho mình tư duy sáng tạo để từ đó phác họa được những nét uyển chuyển trên từng thớ gỗ. Để tạo ra một sản phẩm mộc đẹp, người thợ phải trải qua nhiều công đoạn, trong đó có 4 công đoạn chính là: Thứ nhất là Định hình gỗ (xẻ gỗ); Thứ 2 là Cắt trào (Đo đạc, lên hình); Thứ 3 là thi công cắt gọn đục đẽo theo hình đã đo; Thứ 4 là đánh bóng lên màu và dựng nhà.

Cách nhà ông Quang không xa là xưởng gỗ của gia đình nghệ nhân Bùi Văn Tuấn (54 tuổi), cũng là người có thâm niên nghề hơn 20 năm, hiện nay xưởng mộc gia đình ông cũng đang đảm nhận 3 công trình nhà thợ họ. Ông tuấn chia sẻ: “Sau khi đi bộ đội tham gia chiến đấu bảo vệ Tổ quốc trở về với cuộc sống đời thường, ông cùng một số anh em đi ngược lên các vùng xa miền núi như Tương Dương, Kỳ Sơn, Quế Phong để làm nhà sàn cho bà con người dân tộc. Sau này khi đã có chút ít vốn ông trở về nhà mở xưởng rồi truyền dạy cho con cái của mình cũng như những thanh niên trong làng nếu ai muốn học nghề.

Theo ông Quang, khác với thời xưa hiện nay với việc áp dụng khao học, máy móc nên để hoàn thành một sản phẩm cũng rất nhanh chóng, có thể trong vòng 1 tháng làm xong 1 công trình. Tuy nhiên, để hoàn thành sản phẩm phải mất khá nhiều công, trước hết cần chọn những cây gỗ thẳng, cân xứng để dựng cột, đa số gỗ ở xưởng đều là gỗ mít được mua ở khắp nơi trên địa bàn tỉnh, gỗ mít là loại gỗ chắc, bền chắc và khá đẹp nên được rất nhiều khách hàng ưa chuộng để dựng nhà thờ, chùa chiền… Ngoài ra, việc chạm trổ cũng đòi hỏi người thợ phải thực hiện tỉ mỉ cũng như phải hiểu biết nhất định về quy luật của những hình điêu khắc. Hiện nay, nghề mộc đang mang lại thu nhập chính cho người dân nơi đây và hầu hết các hộ gia đình trong xóm đều có từ 5 - 6 đời làm mộc truyền thống”.
 


Sản phẩm tinh xảo được những người thợ tạo nên

Phát huy giá trị làng nghề 

Cùng với sự phát triển chung của làng nghề trên địa bàn tỉnh, làng nghề mộc Yên Long trên địa bàn huyện Thanh Chương cũng đang có sự chuyển mình mạnh mẽ, phù hợp xu thế hội nhập kinh tế. Từ đó, góp phần quan trọng nâng cao thu nhập cho người dân, đẩy mạnh hiệu quả phong trào xây dựng nông thôn mới trên toàn thành phố.

Ông Nguyễn Văn Thái - Xóm trưởng xóm Yên Long (xã Thanh Yên, huyện Thanh Chương) cho biết: “Hiện nay trên địa bàn xóm có hơn 100 hộ thì có khoảng 70 hộ là làm nghề mộc, trước đây nghề mộc chỉ được xem là nghề phụ sau làm ruộng nhưng hiện nay nghề mộc đang là nghề mang lại thu nhập chính cho nhân dân trong vùng. Nhiều xưởng gỗ mọc lên tạo thêm nhiều việc làm cho lao động nông thôn lúc nhàn, ngoài ra, nhiều hộ còn nhận một số công trình dựng nhà thờ, chùa chiền, nhà ở tại các địa phương khác mang lại giá trị kinh tế rất cao.

Nghề mộc ở địa phương đang phát triển tốt, với quy mô trung bình khoảng 10 - 15 công nhân/hộ. Giá trị sản xuất đạt bình quân hàng chục tỷ đồng/năm. Nghề mộc đã tạo việc làm, mang lại thu nhập cao cho nhiều hộ dân, góp phần quan trọng trong xây dựng nông thôn mới ở địa phương. Tuy nhiên, để duy trì và phát triển bền vững nghề mộc, nâng cao thu nhập cho người dân địa phương, cần hoạch định đường hướng phát triển, đồng thời sớm di chuyển các hộ sản xuất ra khỏi khu dân cư để bảo đảm vấn đề môi trường. 

Hiện nay, nghề mộc đã được xác định và chiếm khoảng 80% tổng giá trị sản xuất toàn xã... Cuối năm 2018 vừa qua, nghề mộc Yên Long cũng đã được UBND tỉnh Nghệ An trao Bằng công nhận danh hiệu Làng nghề Tiểu thủ công nghiệp.
 
Lê Việt
CHIA SẺ ĐẾN BẠN BÈ: