HOTLINE: 0904 89 4444

Đền Bà Cô: Điểm đến tâm linh ở xứ Nghệ
(Phương Nam Plus) - Nằm dọc bên dòng sông Lam thơ mộng, đền Bà Cô, nơi thở công Chúa Quế Hoa và các tiền bối họ Lê Nhữ từ triều thời Lê Trung Hưng tọa lạc tại thôn Yên Mỹ (xã Hưng Hòa, TP Vinh, Nghệ An).
16:43 09-04-2020


Đền Bà Cô (xã Hưng Hòa, TP Vinh) vẫn vẹn nguyên những giá trị lịch sử văn hóa. 

Giai thoại giờ mới kể

Ngoảnh mặt đón bình minh, Đền Bà Cô được soi rọi bởi những ánh nắng “hừng đông”, tản mạn trên đê sông Lam ta thấy đền đẹp đến lạ. Nằm gọn trong thôn Yên Mỹ, đền bình yên. Rét nàng bân tháng 3 xối xả, gió thốc từng cơn, mưa vẫn bám trên những ngọn cỏ nằm dạt hai bên đường vào đền. Trời trở lạnh ngay được. Mới hôm qua còn nắng, mà hôm nay phải khoác chiếc áo mỏng. 

Theo người dân kể lại và trong gia phả dòng họ Lê Nhữ, các sắc phong của vua Thành Thái, Duy Tân và Khải Định còn lưu lại, công chúa Quế Hoa là con gái của quốc vương Lê Tư Tề, là cháu nội của vua Lê Thái Tổ (Lê Lợi), người đã từ bỏ cuộc sống cung đình để về sống với những người dân nghèo tại làng Đăng, xã Yên Lưu, tổng Yên Trường (nay là thôn Yên Mỹ, xã Hưng Hòa, TP Vinh).

Từ một vùng đất ngập mặn, quanh năm lụt lội và đói nghèo, công chúa Quế Hoa đã tập hợp dân làng đào hói dẫn thủy (nay còn di tích Hói Bà Cô), đắp đường và phát triển nghề dệt chiếu cói, đem lại cuộc sống ấm no cho nhân dân. 

 


Đền đón nhận bằng di tích lịch sử cấp Quốc gia năm 2015.

Đền được xây dựng vào khoảng thế kỷ thứ 16, Đền là nơi thờ Công chúa Quế Hoa và các tiền bối họ Lê Nhữ từ triều thời Lê Trung Hưng. Theo dòng họ Lê Nhữ ở Hưng Hoà và ý kiến của một số nhà nghiên cứu, thì Công chúa Quế Hoa là người họ Lê ở Yên Mỹ. Sau khi mất, Bà đã hiển linh độ thế giúp dân, bảo vệ đất nước. Nhờ vậy bà đã 3 lần được vua Thành Thái, Duy Tân và Khải Định phong thần hiệu. Hiện, tại đền còn lưu giữ được 3 đạo sắc này. Trong đó sắc phong của vua Thành Thái có nội dung: "Sắc Nghệ An tỉnh, Nghi Lộc huyện, Yên Lưu xã, Yên Mỹ thôn, phụng sự Quế Hoa Công Chúa chi thần hộ quốc tí dân niệm trứ linh ứng hướng lai vị hữu dự phong tứ kim phi vĩnh. Cảnh mệnh miễn niệm thần hưu trứ phong vi Nhàn Uyển dực bảo Trung Hưng chi thần chuẩn nhưng cựu phụng sự thần kỳ tương hữu bảo ngã Lê dân. Khâm tai. Thành Thái lục niên, Nhị nguyệt, Thập ngũ nhật". Tạm dịch: Sắc cho thôn Yên Mỹ, xã Yên Lưu huyện Nghi Lộc tỉnh Nghệ An phụng thờ Quế Hoa Công chúa, là vị thần có linh ứng, giúp dân bảo vệ quốc gia. Nay đến kỳ dự phong được thừa hưởng thần phủ tước phong là Nhàn Uyển dực bảo Trung Hưng. Khâm thử.

Qua các lần được sắc phong, người phụ nữ họ Lê Nhữ hay còn gọi là Công chúa Quế Hoa được ban các tên hiệu, như: Nhàn Uyển, Trinh Uyển và phong thượng đẳng thần - tước hiệu cao nhất dành cho thần linh. Đặc biệt hiện nay dòng họ Lê Nhữ ở thôn Yên Mỹ còn lưu giữ được chiếc mũ vua ban cho thần nữ Quế Hoa.

 


Vẫn còn đó những nét đơn sơ, mộc mạc, giản dị, Đền cần được quan tâm nhiều hơn trong thời gian tới.

Nguồn gốc tên gọi Đền Bà Cô

Mộ của Công chúa Quế Hoa nằm cách đền không xa. Dù không xác định được danh tính thật của bà khi còn sống do thất lạc gia phả nhưng từ bao đời nay dòng họ Lê Nhữ ở Hưng Hoà vẫn thường xuyên bảo vệ, chăm sóc, hương khói. Và điều đặc biệt ngôi mộ được xem là mộ tổ của họ Lê Nhữ. Chính vì vậy đền thờ mới được gọi là Đền Bà cô.

Đền bà cô ngoài thờ thần nữ Quế Hoa Công chúa, còn thờ các vị tiền bối có công của dòng họ Lê Nhữ ở Hưng Hoà. Theo nghiên cứu của một số nhà chuyên môn và ghi chép của dòng họ thì họ Lê Nhữ ở Hưng Hoà có nguồn gốc từ Thanh Hoá. Di huệ họ Lê Nhữ ở Yên Mỹ - Hưng Hoà cũng có nhiều tên tuổi có công với đất nước qua các vương triều phong kiến. Hiện nay đền Bà Cô còn lưu giữ 1 bảng gỗ lưu tên 13 vị tổ họ có công trạng, trong đó có ông Lê Nhữ Kiên được Chúa Trịnh Khải phong làm Đội trưởng đội ưu binh, sau đó phong tướng.

Năm 1997, UBND tỉnh đã có quyết định đưa Đền Bà Cô vào danh mục quản lý theo qui định đối với di tích - danh thắng. Ngày 21/6/2015, Đền Bà Cô đón nhận bằng xếp hạng Di tích lịch sử cấp quốc gia.

Theo quyết định số 674/QĐ-UBND ký ngày 21/2/2018 của UBND tỉnh Nghệ An về việc xây dựng tu bổ, tôn tạo và mở rộng khuôn viên di tích Quốc gia đền Bà Cô - Công chúa Quế Hoa. 

Sẽ thật thiếu xót nếu về Nghệ An mà không ghé thăm đền Bà Cô tại xã Hưng Hòa - TP Vinh, Nghệ An. Đây là điểm đến tâm linh, bình yên mà giản dị, trở về nơi đây, ta thấy được văn hóa tín ngưỡng dân gian mới phong phú dường nào. 
 
Nguyễn Diệu
CHIA SẺ ĐẾN BẠN BÈ: